<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>medya arşivleri - Context Dergi</title>
	<atom:link href="https://contextdergi.com/kategori/medya/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://contextdergi.com/kategori/medya/</link>
	<description></description>
	<lastBuildDate>Thu, 14 May 2026 20:09:32 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1</generator>
	<item>
		<title>2025 Vizyonunda Neler İzledik?</title>
		<link>https://contextdergi.com/2025-vizyonunda-neler-izledik/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/2025-vizyonunda-neler-izledik/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ahmet Aklan]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 15 May 2026 21:01:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Deneme]]></category>
		<category><![CDATA[Jean Baudrillard Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[2025 vizyon filmleri]]></category>
		<category><![CDATA[2025 vizyonunda neler izledik]]></category>
		<category><![CDATA[2026 vizyon filmleri]]></category>
		<category><![CDATA[animasyon filmleri]]></category>
		<category><![CDATA[Avatar 3 Ateş ve Kül]]></category>
		<category><![CDATA[bilim kurgu filmleri]]></category>
		<category><![CDATA[Christopher Nolan]]></category>
		<category><![CDATA[Feyyaz Yiğit]]></category>
		<category><![CDATA[film incelemesi]]></category>
		<category><![CDATA[Haluk Bilginer]]></category>
		<category><![CDATA[Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri]]></category>
		<category><![CDATA[James Cameron]]></category>
		<category><![CDATA[Lilo ve Stitch]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[Mission Impossible Son Hesaplaşma]]></category>
		<category><![CDATA[Murat Fıratoğlu]]></category>
		<category><![CDATA[sinema 2025]]></category>
		<category><![CDATA[sinema dünyası]]></category>
		<category><![CDATA[Spider Man Brand New Day]]></category>
		<category><![CDATA[televizyon]]></category>
		<category><![CDATA[The Devil Wears Prada 2]]></category>
		<category><![CDATA[The Odyssey]]></category>
		<category><![CDATA[Tom Cruise]]></category>
		<category><![CDATA[Toy Story 5]]></category>
		<category><![CDATA[tüketim toplumu]]></category>
		<category><![CDATA[Yayıncılık]]></category>
		<category><![CDATA[yerli sinema]]></category>
		<category><![CDATA[Zootropolis 2]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=4435</guid>

					<description><![CDATA[<p>-Ayşim Alkan “Sinema; kimi zaman gerçeklikten kaçtığımız, kimi zaman kendimizi bulduğumuz, sevdiğimiz aktörleri beyaz perdede gördüğümüz büyülü bir yer… Karanlığın içinde bir salon dolusu insanla aynı anda gülmek, duygulanmak sinemayı sinema yapan şeylerden biri… Gerçi son yıllarda seyirci sayısı azaldı, dev ekranlar ceplerimize sığdı ama hikâyelerin etkisi hâlâ aynı. Peki 2025 yılı sinema dünyasında nasıl  [...]</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/2025-vizyonunda-neler-izledik/">2025 Vizyonunda Neler İzledik?</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em>-Ayşim Alkan</em></strong></p>
<blockquote><p><span style="font-size: 14pt;">“Sinema; kimi zaman gerçeklikten kaçtığımız, kimi zaman kendimizi bulduğumuz, sevdiğimiz aktörleri beyaz perdede gördüğümüz büyülü bir yer… Karanlığın içinde bir salon dolusu insanla aynı anda gülmek, duygulanmak sinemayı sinema yapan şeylerden biri… Gerçi son yıllarda seyirci sayısı azaldı, dev ekranlar ceplerimize sığdı ama hikâyelerin etkisi hâlâ aynı. Peki 2025 yılı sinema dünyasında nasıl geçti? Bu yıl neler izledik, hangi filmleri aylarca bekledik, en çok neler konuşuldu? Sinema salonlarında film izlemeyi kaçıranlar ve izledikleri filmleri hatırlamak isteyenler için 2025 vizyonuna altı filmlik seçkimizle göz atalım.”</span></p></blockquote>
<p>İlk olarak animasyon dünyası bu sene geçmişten bir hikâyenin kapılarını yeniden aralıyor. Zootropolis 2, Nick Wilde ve Judy Hopps’un suçluların peşinden koşmaya başladığı bir açılış sahnesiyle başlıyor. İlk filmden tanıdığımız karakterlerin nereden nereye geldiğini görmekle kalmıyor; Zootropolis’in daha önce bilmediğimiz yeni bölgelerini ve sırlarını da keşfediyoruz. Şehir genişlemiş, hikâyeler derinleşmiş ve arka planda çözülmesi gereken yeni gizemler var. <a href="https://contextdergi.com/edinburghtan-ayvaliga-uluslararasi-film-festivali-genc-sinema/">Film</a> boyunca Judy ve Nick’in kişisel gelişimlerini ve aralarındaki ilişkinin nasıl olgunlaştığını görüyoruz. Bu film tam anlamıyla keyifli bir devam halkası. İkinci filmde karşımıza çıkan Marsh Market, Zootropolis evrenini genişleten en önemli yeniliklerden biri. Suya bağlı yaşayan türler için tasarlanmış bu bataklık bölge; foklardan kunduzlara, deniz memelilerinden sürüngenlere kadar pek çok canlıyı bir araya getiriyor.</p>
<p><img fetchpriority="high" decoding="async" class=" wp-image-4432 alignleft" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-692x1024.jpeg" alt="" width="364" height="539" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-200x296.jpeg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-203x300.jpeg 203w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-400x592.jpeg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-600x888.jpeg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-692x1024.jpeg 692w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-768x1137.jpeg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-800x1185.jpeg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-1037x1536.jpeg 1037w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-1200x1777.jpeg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-1383x2048.jpeg 1383w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/zootropolis-context-scaled.jpeg 1729w" sizes="(max-width: 364px) 100vw, 364px" /></p>
<p>Film, bu bölge üzerinden yalnızca “bir arada yaşam” temasını sürdürmekle kalmıyor; önyargı, dışlanmışlık ve birlikte yaşam kültürü gibi toplumsal konuları da derinleştiriyor. Finaldeki sneak peek sahnesinde bir kuş tüyünün masaya düşmesi, üçüncü film için atılmış net bir işaret gibi. Şimdi akıllardaki soru şu: Acaba sıradaki film bizi kuşlar dünyasına mı götürecek?</p>
<p>2025 vizyonunda Zootropolis’in on yıl sonra izleyiciyle buluşmasının yanı sıra Stitch karakteri animasyon severlerin heyecanını ikiye katlıyor. <a href="https://contextdergi.com/studyodan-medya-imparatorluguna-disney/">Disney</a>’in Lilo ve Stitch filmi, bu live action versiyonu ile animasyonun gerçeğe başarılı şekilde uyarlanmasının örneğini gösteriyor. Film, bir uzay üssündeki bir laboratuvarda üretilmiş 626’nın aşırı yaramaz ve tehlikeli bulunarak sürgün edilmesiyle başlıyor. Bunu kabul etmeyen 626, bir uzay gemisi çalarak Dünya’ya geliyor. Stitch’in yolculuğu tam da bu noktada anne ve babasını kaybettiği için zor bir süreçten geçen Lilo’yla kesişiyor. Stitch’in hayatlarına girmesi bu süreci daha da karmaşık hâle getiriyor. Lilo ve Stitch’in arasındaki bağ, karakterlerindeki benzerlikten üzerinden kuruluyor. Dikkat çekme ve sevilme isteği, onları yaramaz ve kontrolsüz karakterlere dönüştürüyor.</p>
<p><img decoding="async" class=" wp-image-4434 alignleft" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-683x1024.jpg" alt="" width="362" height="543" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-200x300.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-400x600.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-600x900.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-683x1024.jpg 683w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-768x1152.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-800x1200.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-1024x1536.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-1200x1800.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-1365x2048.jpg 1365w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/lilo-stitch-context-scaled.jpg 1707w" sizes="(max-width: 362px) 100vw, 362px" /></p>
<p>Lilo’nun ailesini kaybettiği ve arkadaşı olmadığı için hissettiği yalnızlık duygusu ile Stitch’in sürgün edilmesi karakterlerini yakınlaştıran olaylar haline geliyor. Böylelikle film, Lilo ve Stitch’in arkadaşlığı üzerinden, aile ve dostluk kavramlarını derinleştirerek anlatısını kuruyor. Aile nedir, sevgi nedir ve insanı nasıl iyileştirir? Film, bu sorulara Lilo’nun Stitch’e söylediği bir replik üzerinden Hawaii dilindeki Ohana kelimesini tanımlayarak yanıt veriyor: “Ohana aile demektir. Aile demek, kimsenin geride kalmaması ya da unutulmaması demektir”. Böylelikle filmde aile kavramının kan bağı ile sınırlı olmadığı ve genişletildiği görülüyor. Lilo ve Stitch’in dostluğu onları bir aileye dönüştürüyor; hayatlarındaki zorluklarla ve yalnızlık duygusuyla başa çıkmalarını sağlıyor.</p>
<p>2025 vizyonunda oldukça fazla tanıdık ve beklenen film karşımıza çıkıyor. Bunlardan biri de on altı yıllık dev serinin yeni filmi, Avatar 3: Ateş ve Kül. Üç saat, on yedi dakikalık süresiyle serinin ilk iki filminden daha uzun olan ateş ve kül akıllara “Bu film nasıl bitecek?” sorusunu getiriyor; lakin bitmeyen aksiyon sahneleri, olay örgüsünün ilerleyişi her şeyi birbirine bağlayarak izleyicinin heyecanını canlı tutuyor.</p>
<p><img decoding="async" class=" wp-image-4430 alignleft" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/avatar-context-683x1024.webp" alt="" width="365" height="547" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/avatar-context-200x300.webp 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/avatar-context-400x600.webp 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/avatar-context-600x900.webp 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/avatar-context-683x1024.webp 683w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/avatar-context-768x1152.webp 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/avatar-context.webp 800w" sizes="(max-width: 365px) 100vw, 365px" /></p>
<p>Peki James Cameron’un en büyük yapımlarından biri olan bu seri neyi anlatıyor? 2025 vizyonunda oldukça fazla tanıdık ve beklenen film karşımıza çıkıyor. Bunlardan biri de on altı yıllık dev serinin yeni filmi, Avatar 3: Ateş ve Kül. Üç saat, on yedi dakikalık süresiyle serinin ilk iki filminden daha uzun olan ateş ve kül akıllara “Bu film nasıl bitecek?” sorusunu getiriyor; lakin bitmeyen aksiyon sahneleri, olay örgüsünün ilerleyişi her şeyi birbirine bağlayarak izleyicinin heyecanını canlı tutuyor. Peki James Cameron’un en büyük yapımlarından biri olan bu seri neyi anlatıyor? Birinci ve ikinci filmlerde başarısız olan ve isteklerine ulaşamayan RDA (Resources Development Administration), üçüncü filmde de geri adım atmıyor ve bu sefer ataklarını Albay Quaritch’in oğlu olan Spider karakteri üzerinden gerçekleştiriyor. Miles Quaritch, Spider’ı kendi tarafına çekmek ve Avatar dünyasında bir insan olarak kalmasını engellemek istiyor. Ancak Spider, Avatar halkı ile büyüdüğü için insanlara karşı savaşa girmiyor.</p>
<p>Bu anlamda Avatar serisi, karakterleri ve olay örgüsüyle insanların yıkıcılığını, maddiyata olan düşkünlüğünü teknolojiyi bir toplumu yok etmek için kullanışını ve navilerle insanlar arasında oluşan sömürgeci ilişkileri toplumsal bir bakışla ele alıyor. Film, aksiyondan aksiyona sürükleyici bir tempoya sahip olduğundan bazı sahneleri takip etmek zorlaşabiliyor. Bu nedenle özellikle Avatar dünyasını bilerek izlemek önemli. Bu çağda ekran süremiz giderek azalmış olsa da, bir-bir buçuk saatlik filmleri izlerken bile dikkatimiz dağılsa da Avatar’ı üç saat on yedi dakika boyunca izleyebilmek harika bir izleme deneyimi yaratıyor.</p>
<p>Bu yıl beklenen seri filmleri Avatar ile sınırlı değil. Görevimiz Tehlike: Son Hesaplaşma, uzun soluklu bir serinin fi nal filmi olarak beyaz perdede yerini alıyor. Yıllardır çok sıkı bir takipçi kitlesine sahip olan ve her filminin repliklerine kadar ezberlendiği bu seride, Tom Cruise’un neredeyse Ethan Hunt’a dönüştüğünü söylemek mümkün. Bu filmde de içten içe, yapay zekânın yönettiği bir döneme girmiş olduğumuz fikri işleniyor. Entity olarak bilinen, dünyayı tehdit eden son derece güçlü bir yapay zekâya karşı Ethan Hunt’ın verdiği mücadelede, Rus denizaltısı Sewastopol’u bulma görevi hikâyenin merkezine yerleşiyor. Film; teknolojik distopyaları, yapay zekâ kabuslarını ve dijital çağın soyut tehditlerini bilgisayar efektleriyle oldukça başarılı bir şekilde birbirine bağlıyor.</p>
<p>Filmin yapım sürecinin pandemiyle çakışması ve bu nedenle vizyon tarihinin gecikmesi, serinin son filmlerinin biraz kopuk izlenmesine yol açmış olabilir. Buna rağmen dikkat çeken bir detay var: Bu yapım her ne kadar “son film” olarak konuşuluyor olsa da yönetmen Christopher McQuarrie, hikâyenin kapılarını tamamen kapatmıyor. Gelecekte farklı Mission Impossible filmlerinin gelebileceğine dair söylentilerin şimdiden konuşulmaya başlaması da bunu destekliyor.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h2>Festival Filmlerinden Gişe Rekorlarına</h2>
<p>Animasyon filmler ve seri filmlerin yanı sıra Türkiye’deki yerli yapımlar da oldukça ilgi gördü. Türkiye’de sinema salonlarını dolduran Soyut Dışavurumcu Bir Dostluğun Anatomisi Veyahut Yan Yana, 2025 sonbaharında vizyona girdi ve kısa sürede bir milyon seyirciyi geçti.</p>
<p>Başrollerini Feyyaz Yiğit ve Haluk Bilginer’in paylaştığı film, 2011 yapımı Fransız filmi Intouchables’dan (Can Dostum) uyarlandı. Orijinal film, felç geçirdikten sonra hayatı tamamen değişen bir iş insanı ile ona yardımcı olmaya başlayan genç bir adamın zamanla kurduğu dostluğu anlatıyor.</p>
<p><img decoding="async" class=" wp-image-4456 alignleft" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/yan-yana-context.png" alt="" width="276" height="368" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/yan-yana-context-200x267.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/yan-yana-context-225x300.png 225w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/yan-yana-context-400x533.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/yan-yana-context.png 600w" sizes="(max-width: 276px) 100vw, 276px" /></p>
<p>Türkiye uyarlamasında ise hikâye; paraşüt kazası sonrası felç kalan zengin iş insanı Refi k ile hapisten yeni çıkmış, dobra Ferruh’un yollarının kesişmesi üzerine kuruluyor. İki farklı karakterin birbirlerine alışma süreci hem samimi hem de yer yer eğlenceli bir şekilde ilerliyor. Film, karakterlerin geçmişlerini dramatize etmeden anlatıyor. Hatalarıyla yüzleşen Ferruh ve engelinin ona getirdiği zorluklar ile rutinleşmiş hayatından sıkılan Refi k karakteri arasındaki çatışma ve dostluk filmin olay örgüsünü oluşturuyor.</p>
<p>Filmde, iki farklı kültürden gelen karakterlerin uyuşmazlıkları üzerinden mizah taşıyan bir anlatım tarzı. Ayrıca Ferruh’un Refik’e farklı davranmaması iki karakter arasındaki bağı güçlendiriyor. Filmde deneyimlerin kesişmesi üzerinden yakınlaşan Ferruh ve Refi k karakterleri, ölüm ve engelle dalga geçerek dramın içindeki mizahı açığa çıkartıyor.</p>
<p>Türkiye’de dikkat çeken bir diğer yapım ise anaakım dışı bir örnek olarak Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri isimli film. Murat Fıratoğlu’nun yazıp yönettiği ve özellikle festivallerde ilgi gören Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri filmi, yerel halkı ve halkın doğallığını durağan kadrajlarla aktaran bir yapım olarak karşımıza çıkıyor. Film, Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde, kavurucu güneşin altında domates kurutma tarlasında çalışan Eyüp’ün hikayesini konu alıyor. İzmir’de yaşadığı ekonomik zorluklar sonucu memleketi Siverek’e dönmek zorunda kalan Eyüp, borçlarını ödeyebilmek için domates işçiliğine başlıyor. Ancak iş sırasında ustabaşı Hemme ile yaşadığı çatışma, filmin olay örgüsünü geliştiriyor.</p>
<p><img decoding="async" class=" wp-image-4462 alignleft" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/hemme-nin-oldugu-gunlerden-biri-context.jpg" alt="" width="277" height="396" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/hemme-nin-oldugu-gunlerden-biri-context-200x286.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/hemme-nin-oldugu-gunlerden-biri-context-210x300.jpg 210w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/hemme-nin-oldugu-gunlerden-biri-context-400x572.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/05/hemme-nin-oldugu-gunlerden-biri-context.jpg 470w" sizes="(max-width: 277px) 100vw, 277px" /></p>
<p>Hemme’ye duyduğu öfke ile yola çıkan Eyüp, film boyuna Hemme’yi öldürmeyi düşünüyor. Bu anlamda filmin intikam duygusu etrafında şekillendiği ve bu duyguyu sorgulattığı söylenebilir. Eyüp’ün yol boyunca karşılaştığı insanlar ve Siverek’in durağan, doğal yaşamı Eyüp’ün intikam duygusunu dönüştürüyor. Motorunun bozulması, gündelik yaşam akışının içine katılması film boyunca intikam anını geciktiriyor. Eyüp bir türlü öldürmek istediği Hemme’ye ulaşamıyor. Bu anlamda film, tek bir gün içinde geçen olayları sınıf farklılıkları, emek, eşitsizlik, emek sömürüsü ve insanın kendi öfkesiyle yüzleşmesi gibi temaları sorgulatacak biçimde anlatıyor. İntikam duygusuyla başlayan film, Eyüp’ü, öldürmek istediği Hemme ile yan yana bir düğünde halay çekerken bulduğumuz trajikomik ve ironik bir sonla bitiyor. Ayrıca Murat Fıratoğlu, yönetmenliğin yanı sıra başrolde Eyüp karakterine hayat veriyor. Oyuncu kadrosunda yerel halktan ve yönetmenin yakın çevresinden isimleri görmek ise filmi daha doğal ve yerel bir hale getiriyor.</p>
<p>Filmin uluslararası prestijli etkinliklerde de dikkat çektiği görüldü. 2024’te 81. Venedik Uluslararası Film Festivali Orizzonti bölümünde Jüri Özel Ödülünü kazandı; Adana Altın Koza Film Festivali’nde En İyi Film seçildi. 98. Akademi Ödülleri’nde Türkiye’nin en iyi Uluslararası Film adayı olarak belirlendi. Akademi Ödülleri En İyi Uluslararası Film adayı olarak belirlendi. Son olarak kısaca 2026 vizyonda yer alacak filmlere kısaca göz atalım. Toy Story serisinin beşinci filmi geliyor; yayımlanan ilk teaser şimdiden merak uyandırdı.</p>
<p>The Devil Wears Prada’nın devam filmi, Anne Hathaway ve Meryl Streep ile yıllar sonra yeniden vizyonda olacak. Christopher Nolan imzalı The Odyssey, şimdiden yılın en iddialı yapımları arasında gösteriliyor. Ayrıca Spider-Man: Brand New Day ile seriye dönüş yapıyoruz; uzun aradan sonra gelen yeni film büyük bir heyecan yaratmış durumda.</p>
<p>2025 yılında vizyona giren filmlerle sinema bir kez daha çoğumuzu heyecanlandırdı. Kimimiz bu filmleri sinemada izledik, kimimiz ise platformlarda yayınlanmasını bekledik. Nerede olursa olsun sinemanın seyircisi olduk. 2026 filmlerinde sinema salonlarında buluşalım.</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/2025-vizyonunda-neler-izledik/">2025 Vizyonunda Neler İzledik?</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/2025-vizyonunda-neler-izledik/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Ciddiyetle Neşeli Bir Dergi Oluşturmaya Çalıştık &#8211; Ayça Derin Karabulut</title>
		<link>https://contextdergi.com/ciddiyetle-neseli-bir-dergi-olusturmaya-calistik/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/ciddiyetle-neseli-bir-dergi-olusturmaya-calistik/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Beykent Newslab]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 28 Mar 2026 19:42:02 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Jean Baudrillard Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[Söyleşi]]></category>
		<category><![CDATA[Ayça Derin Karabulut]]></category>
		<category><![CDATA[dergicilik]]></category>
		<category><![CDATA[dijitalleşme]]></category>
		<category><![CDATA[editörlük]]></category>
		<category><![CDATA[içerik üretimi]]></category>
		<category><![CDATA[KAFA Dergisi]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[röportaj]]></category>
		<category><![CDATA[Yayıncılık]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=3871</guid>

					<description><![CDATA[<p>-Çağla Miray Alhan   Popüler kültüre edebi bir bakış açısı sağlayan, portre kapaklarıyla gündem yaratan KAFA Dergisi’nin perde arkasına davetlisiniz. Dijitalleşme baskısı altında dergiciliği, stajyerlikten yöneticiliğe uzanan hikâyesini Ayça Derin Karabulut’tan dinledik. Okurla kurdukları bağı ve yayıncılığın geleceğini konuştuğumuz bu söyleşide, KAFA dergiyi ele aldık. KAFA Dergisi’nin Kuruluş Hikâyesi Ç.M.A: Bizlere KAFA Dergisi’nin kuruluş sürecini  [...]</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/ciddiyetle-neseli-bir-dergi-olusturmaya-calistik/">Ciddiyetle Neşeli Bir Dergi Oluşturmaya Çalıştık &#8211; Ayça Derin Karabulut</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><em><strong>-Çağla Miray Alhan</strong></em></p>
<p>&nbsp;</p>
<blockquote><p><span style="font-size: 14pt;">Popüler kültüre edebi bir bakış açısı sağlayan, portre kapaklarıyla gündem yaratan KAFA Dergisi’nin perde arkasına davetlisiniz. Dijitalleşme baskısı altında dergiciliği, stajyerlikten yöneticiliğe uzanan hikâyesini Ayça Derin Karabulut’tan dinledik. Okurla kurdukları bağı ve yayıncılığın geleceğini konuştuğumuz bu söyleşide, KAFA dergiyi ele aldık.</span></p></blockquote>
<h1>KAFA Dergisi’nin Kuruluş Hikâyesi</h1>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Bizlere KAFA Dergisi’nin kuruluş sürecini anlatır mısınız?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Derginin nasıl kurulduğunu anlamak için önce benim “kurulduğum” zamana gitmemiz gerekiyor. İletişim Meslek Lisesi’nde gazetecilik okudum. Meslek lisesinde olduğumuz için staj zorunluluğumuz vardı. O yüzden 16 yaşımdayken stajımı Posta Gazetesi’nde yaptım. Orada şimdiki patronum Candaş Tolga Işık’la tanıştık. O da orada gazetecilik yapıyordu, muhabirdi; sonra köşe yazmaya başladı. Lise dönemimdeki tanışıklığımız sayesinde üniversiteye geçtikten sonra staj için tekrar onun yanına gittim. Üniversite dönemimde ise Candaş Bey hem basılı yayında gazetecilik yapıyor hem de ekibimizde geneli gazetecilik okuyan bir öğrenci kitlesiyle çalışıyordu. Derginin şu anki editörleri Emre Hakbaş, Pınar Aksel, Onur Koray Gülşen’le aynı dönemde stajyerlik yapıyorduk. Bizden bir sene önce OT dergisi çıkmıştı. Candaş Bey OT Dergi’de birkaç yazdı. Metin Üstündağ ile araları çok iyiydi. Metin abi ondan birkaç öykü yazmasını rica etmişti, o da yazdı. Dergi okurundan dönüşü hızlı alırsınız, iyi kötü her şeyi size söyler. Çok da keyifli bir şeydir. Dergide yazmak çok zevkli gelmişti. Sonrasında “Kendi dergimizi mi kursak?” dedi. Ben de “aslında biz de yaparız, hatta bundan daha iyisini yaparız.” diye düşünüyordum. OT çok iyi bir dergiydi ama aklımda daha geniş bir yazar kadrosu oluşturma fikri vardı. “Öyle bir şey kursak keşke.” diye düşünüyordum. Candaş Bey de dergide yazma işini sevince “Tamam” dedi. Ağustos ayının başında konuştuk, Eylül’de de ilk sayımızı çıkardık. Dergiyi bir ayda hazırladık. O yıl Ağustos ayında Süleyman Seba vefat etmişti. Candaş Bey de Beşiktaşlı olduğu için ilk kapağımıza Süleyman Seba portresi ekledik. Bizim o dönem hâlihazırda bir haber sitemiz vardı. Ekibimizde görsel yönetmen, birkaç editör vardı; 5–6 kişilik bir ekiptik. O yüzden herkes hazırda bekliyor gibiydi. Herkesin bildiği bir işti. Burak diye bir arkadaşımız vardı, tasarımcıydı. Ona hemen logo tasarlattık. “KAFA” adını bulduk ve kapağı hazırladık. Eşi dostu “Bize yazar mısınız?” diye aradık. Candaş Bey’in bağlantıları da o noktada devreye girdi. Sonra yavaş yavaş her ay herkese “Bize yazın.” diye yalvarmaya başladık.</p>
<p>Onun (Candaş Tolga Işık) aracılığıyla bir yere gidince çok az insan “Hayır.” diyordu. Ayrıyeten hepimiz çok genç, hevesli, heyecanlı olduğumuz için de insanları ikna ediyorduk. Ben de iyi iletişim kurabildiğim için o konuda kendime bir başka güveniyordum. Candaş Bey ilk sayıda benim unvanıma “Yayın Koordinatörü” yazdı. “Genel Yayın Yönetmeni” daha büyük bir unvan olduğundan, ilk sayıdan “Bu kız çok genç, nereden çıktı?” şeklinde laflar işitmemek adına böyle bir yol izlediğini düşünüyorum. Çünkü Candaş Bey sorumluluk vermekten kaçmayan biridir. Şu anki ekibimiz de çok genç, hatta en yaşlılarından biri benim. KAFA TV’nin ve KAFA Sports’un ekibi çok genç insanlardan oluşuyor; inanılmazlar, hepsinin büyük sorumlulukları var ve çok yoğun çalışıyorlar. Candaş Bey, derginin kuruluş dönemlerinde de böyleydi. “Yapar mıyız?” diye sorduğumda, “Sen yaparsın işte.” dedi. Tabii ki ben yayın koordinatörü olarak başlayacağımı tahmin etmiyordum. Editör olurum ve bir şekilde koordinasyonu sağlarım, genel yayın yönetmenliği içinse başımıza birisi gelir veya Candaş Bey bu görevi üstlenir diye düşünüyordum. O da “Ben yapamam, benim bir sürü işim gücüm<br />
var. Sen yaparsın, ben buradayım zaten.” deyince “Tabii yaparım.” dedim ve yayın koordinatörü oldum. 6–7 ay sonrasında da genel yayın yönetmenliğine terfi aldım. Candaş Bey uzun yıllar elini dergiden çekmedi. Sadece son 4–5 senedir derginin son haline bakıyor. Önceden tasarıma, kurguya oturuyor; hatta sayfa sıralamasını bile o yapıyordu. Fazla çalışan biri; ekstra, hiç durmuyor yani. Şimdi de KAFA Sports’un, KAFA TV’nin kurgularına katılıyor. İlginç biri, o yüzden dergiden uzaklaştırmak zor oldu. Şimdi ise 135. sayıyı yapıyoruz.</p>
<blockquote><p>Ağustos başı konuştuk, Eylül’de de Kafa Dergisi birinci sayıyı çıkardık. Dergiyi bir ayda hazırladık. O dönemde ağustos ayında Süleyman Seba vefat etmişti. Candaş Bey, Beşiktaşlı olduğu için “Öyle başlayalım.” dedi ve ilk kapak portremize Süleyman Seba&#8217;yı ekledik.</p>
<p>&nbsp;</p>
<div id="attachment_4169" style="width: 824px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-4169" class="wp-image-4169 size-large" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-814x1024.jpg" alt="" width="814" height="1024" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-200x251.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-239x300.jpg 239w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-400x503.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-600x754.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-768x966.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-800x1006.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-814x1024.jpg 814w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-1200x1509.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-1222x1536.jpg 1222w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/seba1-1629x2048.jpg 1629w" sizes="(max-width: 814px) 100vw, 814px" /><p id="caption-attachment-4169" class="wp-caption-text"><strong>Kafa Dergi&#8217;nin 1. Sayısı</strong></p></div></blockquote>
<h2>Yayın Politikası ve Derginin Vizyonu</h2>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> KAFA Dergisi’nde önem verdiğiniz vizyon neydi? “Herkes konuşsun, herkes yazsın.” mottosu sizin için neye dayanıyor? Hangi açığı kapatmayı hedeflediniz?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Tam olarak öyle, bu dergide “Herkes her şeyi yazabilir.” düşüncesiyle yola çıktık. “Kendimiz ne okumak istiyoruz? Herkes kendi gençliğinde nasıl dergiler okuyordu?” gibi sorularla başladık. Piyasada bir tek OT Dergi vardı. Bu yüzden yola “Ne yapmak istiyoruz, kendimiz ne okumak isteriz?” gibi sorularla devam ettik. “Cem Davran aslında çok iyi yazabilir, komik biri; sonrasında Sunay Akın’a gitsek de bir şeyler anlatsa, İlber Hoca da bunu yapsa…” gibi fikirlerle ilerlemeye çalıştık. Herkesin sevdiği, izlemekten ve okumaktan hoşlandığı, fikirlerini önemsediği insanları bir araya getirip bir havuz oluşturmayı hedefledik. Böyle bir havuzla güçlü bir yazar kadrosu kurmaya çalıştık. KAFA sıfırdan kurulan bir dergiydi; onu sadece iyi bir yazar kadrosu ve etkileyici kapaklarla<br />
satabilirdik. Fakat durum kısa sürede tersine döndü. Önce kapaklar sattı, ardından derginin yazar<br />
kadrosu okur gözünde asıl tercih sebebi haline geldi. Bugün de hâlâ kapak satıyor, insanlar kapağı görünce alıyor. Bunun dışında önce kapakla, sonra da derginin içindeki yazılarla birlikte büyük bir ciddiyetle neşeli bir dergi oluşturmaya çalıştık. Zaten edebiyat ciddiyet isteyen bir iş ama biz “Edebiyat yapıyoruz.” iddiasıyla bu işe girmedik. Eğer neşeli bir şey yapmak istiyorsanız, %100<br />
edebiyat yapmanız mümkün değil. Biz de gerektiği yerde ciddi olan ama neşesini de kaybetmeyen, insanları da neşelendiren bir dergi oluşturmak istedik. Öyle de oldu, bu sebeple bu kadar uzun süredir yayımlamaya devam edebiliyoruz.</p>
<p><em><strong>Umut Yiğit:</strong> Kapak tercihlerinde portreden vazgeçememenin sebepleri neler?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Aslında biz birkaç senedir yeni şeyler deniyoruz ama günün sonunda portre kapaklar satıyor. Yaşar Kemal’i anımsatması için İnce Memed’i ya da kayyum atamalarının gündem olduğu dönemde sadece boş belediye başkanı koltuğunu kapak yapmıştık. Bu tarz pek çok kapak denedik ama okurlar portre görmek istiyor. Farklı kapaklar satsa da portreler kadar etkili olmuyor. Neden bilmiyorum,<br />
sanırım okurlara “portre kapak” kültürünü bizler alıştırdık. Biz vazgeçsek bile okur vazgeçemedi. Gözleri tanıdık birini görmek istiyor ve böylece dergiyle daha kolay bağ kuruyorlar. Açıkçası portreden ben de sıkıldım, bu yüzden yeni fikirler deniyoruz. 12 kapaktan en fazla dördü portredir. Onun dışında yine portreleri farklı şekillerde, farklı tasarımlar deneyerek kapağa taşıyoruz. Ama portre olarak Atatürk kapağı yapıyorsun ve bütün yılın en çok sayısı oluyor. Her kasım bizim Atatürk sayımız ilk haftadan yok satar, çok ilginç.</p>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Genel yayın yönetmeni olarak görev alıyorsunuz. Bize görevinizle ilgili bilgi verir misiniz? Genel yayın yönetmeni ne iş yapar?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Genel yayın yönetmeni aslında her şeyi yapar. En başta yazar kadrosunu kurarken yazarlarla iletişime geçmek, kadroyu oluşturmak gibi küçük görünen, büyük işlerde yer alır. Sonrasında yazarlarla iletişimi koruyarak onların yazmaya devam etmelerini sağlamak, dergide hangi yazıların yayınlanıp yayınlanmayacağına karar vermek, sayfa tasarımları, kimlerin çizeceği, hangi yazıya hangi görselin kullanılacağı, başlığı, spotu… Her şeyi. Kapağa karar vermek ise en büyük mesele.<br />
Her sayı öncesinde Candaş Bey’in de katıldığı büyük ekip toplantısı yapıyoruz. O gün en stresli günümüz oluyor. Bu toplantıda tüm editörler kapak önerilerini sunuyor ve kapak süreci genelde uzun saatler süren detaylı bir değerlendirmeyle ilerliyor. Benim işim o toplantıdan sonra daha da yoğunlaşıyor. Kapak tasarımını netleştirmek, çizerlerle iletişim kurmak, görsel ve tasarımsal bütünlüğü sağlamak gibi süreçler bu aşamada şekilleniyor. Bu noktada ben daha çok yönlendiren,<br />
sorumlulukları dağıtan taraf oluyorum. Onun dışında —bir de matbaa günü hariç— çok büyük bir stres yaşamıyoruz. Eskiden baskı sürecine de dahil oluyordum, neredeyse beş yıl boyunca her baskı sürecinde matbaadaydım. Renkler doğru görünene kadar matbaada olmak gerekiyordu. Hâlâ zaman zaman sıkıntı yaşıyoruz çünkü dergiyi üçüncü hamur denilen, basımı zor bir kâğıda basıyoruz. Bu tür kâğıtta renkler her zaman olması gerektiği gibi görünmeyebiliyor. Dolayısıyla matbaa süreçleri<br />
ve renk kontrolü hâlâ önemli bir iş. Aslında derginin yayıma hazır hâle gelene kadar geçtiği tüm iletişim ve koordinasyon süreçlerinden genel yayın yönetmeni sorumlu. Derginin size ulaşacağı poşetin açılır-kapanır olup olmamasına kadar her detay yayın yönetmeninin onayından geçiyor. Yani oldukça kapsamlı bir iş.</p>
<blockquote><p><strong>“Ayrıca tarzlar benzer olsa da iyi kapaklar yapıyoruz, bu da bizi diğerlerinden ayırıyor. Uzun yıllardır </strong><strong>birlikte çalıştığımız iyi çizerlerimiz var. Özellikle bizim portreleri çizen arkadaş, Hakan Arslan. 4. sayıdan beri Hakan’la çalışıyoruz ve artık dergiyi çok iyi anladı. Onun çizgisi de yıllar içinde çok gelişti.”</strong></p></blockquote>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Size göre KAFA Dergi’yi diğer dergilerden farklı ve özgün kılan şey nedir?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Bence KAFA’nın en belirgin farkı neşesi. Rakiplerine kıyasla daha hareketli, daha renkli bir dergi olduğunu düşünüyorum. Şu anda zaten doğrudan bir rakibi de kalmadı ama eskiden çok vardı. O dönemlerde de bizi ayıran şey yine bu renkli ve neşeli yapımızdı. Yazar kadromuz da bizi ayıran bir başka etmen. Dergide gerçekten çok iyi yazarlar var ve uzun yıllardır bizde yazıyorlar. Bu süreklilik okurla çok güçlü bir bağ oluşturdu. Kurulduğumuzdan beri on senedir yazan yazarlarımız var; diğerlerinin de çoğu en az altı senedir dergide. Yani iyi edebiyatçıların yer aldığı, oturmuş bir kadromuz var. Mahir Ünsal Eriş, Sema Kaygusuz, Alper Canıgüz, Gündüz Vassaf gibi pek çok iyi yazara dergide yer verdik. Ayrıca yazar olmayan ama dergide yaza yaza yazar olanlar da var. Dergi bazı isimleri “yazar”a dönüştürdü; bu da hoşuma giden bir şey. Bence Cem Davran onlardan biri; gerçekten iyi bir öykücü, sağlam yazıyor. Yazar kadromuzun bu kadar köklü olması okurda da bir aidiyet oluşturdu. Derginin istikrarlı yürümesi de, yani bir sayıda okuduğunuz yazarı sonraki sayıda da göreceğini bilmek insanların dergiyi düzenli takip etmesini sağlıyor. Ayrıca diğer dergilerle tarzlarımız benzer olsa da iyi kapaklar yapıyoruz, bu da bizi diğerlerinden ayırıyor. Uzun yıllardır birlikte çalıştığımız iyi çizerlerimiz var. Özellikle bizim portreleri çizen arkadaş, Hakan Arslan. Dördüncü sayıdan beri Hakan’la çalışıyoruz, artık dergiyi çok iyi anladı. Onun çizgisi de yıllar içinde çok gelişti. İlk kapaklara bakınca kendi aramızda “Bunu nasıl kapağa koymuşuz” diye konuşuyoruz. Hakan derginin ruhunu çok iyi çözüp gerçekten güçlü portreler çıkartıyor, onun çizgilerini görünce tanırsınız zaten.</p>
<p><em><strong>U.Y:</strong> KAFA bana rakiplerine göre “Posta”nın izini taşıyan ve daha çok ana akıma hitap eden bir dergi gibi geliyor.</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Kesinlikle öyle! Candaş Bey de “Posta” kültüründe yetişmiş bir gazeteci olduğu için bilinçli bir şekilde bu çizgiyi oluşturduk. O renkli, boş alanın neredeyse hiç olmadığı, karmaşık ama eğlenceli sayfa düzenini oluştururken kafamızda hep “Posta” gazeteciliği vardı. İçerikler de buna göre şekillendi. Bu yüzden bizde sadece edebiyatçılar değil; oyuncusundan sanatçısına herkes yazar. Örneğin; bir sayıda Şenol Güneş “aşk” üzerine yazı yazdı. Muhtemelen “Şenol Güneş’e aşk mı yazdırsak?” diye düşünmüşüz ve o da heyecanla yazmış. Çünkü biz kimseyi “Sen oyuncusun, oyunculuk üzerine yazı yaz.” diye sınırlamıyor, daha ters köşe bir yaklaşım benimsiyorduk. Mesela Alper Canıgüz çok iyi bir romancı ama asıl mesleği psikolog olduğu i</p>
<p>çin bizde psikoloji üzerine yazı yazmayı tercih etti. Üzerinde “mutlaka öykü yaz.” gibi bir baskı yaratmadık, sonuçta her ay öykü yazmak zor bir şey. Bu rahat alanı sağladığımız için yazarlar da bizde yazmayı seviyor. Mesela Sema Kaygusuz, çok sevdiğim yazarlardan biridir ama herkes tarafından kolay anlaşılabilecek bir dili yok. Bizde tamamen politik gündem yazıyordu; o da dergiyi farklı kılan şeylerden biriydi. Dediğin gibi sadece şiir-öykü-deneme değil; gündemi de yakalayan, daha ana akım hissi taşıyan bir içerik oluşturmaya çalışıyorduk.</p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-4173 size-large aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-768x1024.jpg" alt="" width="768" height="1024" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-200x267.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-225x300.jpg 225w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-400x534.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-600x800.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-768x1025.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-800x1067.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-1151x1536.jpg 1151w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens-1200x1601.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/prens.jpg 1221w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" /></p>
<p><em><strong>Aslı Şen:</strong> Biraz önce “rakiplerinizin azaldığını” dile getirdiniz. Sizce rakiplerinizin azalmasındaki sebep ne? Dergicilik bitmek üzere mi?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Bitmek üzere olduğunu söylemedim; rakiplerimiz azaldı çünkü biz eledik. Elbette bu azalmanın başka sebepleri de var. Birincisi: tabii ki ekonomik sebepler. Dergi yapmak eskiden de pahalıydı ama günümüzde çok daha pahalı. O zamanlar dergi kendini döndürüyordu; yani basım ve dağıtım masraflarını çıkarabiliyordu. Şimdi ise çok satış bile her zaman avantaj sağlamıyor çünkü çok satınca tirajı artırmanız gerekiyor, bu da daha fazla maliyet demek. Mesela biz bir dergiyi bu ne</p>
<p>denle kapattık. KAFA Çocuk ve Bilim adında bir çocuk dergisi yapmıştık. Çok uzun yıllar dergiyi kuşe kâğıda bastık, promosyonların kalitesi de çok iyiydi. Dergi çok satmaya başlayınca tirajı artırmak zorunda kaldık. Tiraj arttıkça da doğal olarak baskı maliyeti yükseldi. Ancak satış fiyatını artırma şansımız yoktu çünkü derginin zaten belirlenmiş bir fiyatı vardı ve okuyucuya çok pahalı bir ürün sunamazdık. Bu yüzden bir dengesizlik oluştu: Daha çok satmak için daha çok basmak gerekiyor ama fiyatı artıramadığımız için bu maliyeti karşılayamıyoruz. Hâl böyle olunca dergiyi bu şekilde sürdüremediğimiz için kapatmak zorunda kaldık. Şimdi KAFA’yı çok daha ucuz bir kâğıda, 3. hamur denilen gazete kâğıdı benzeri bir kâğıt türüne basıyoruz. En düşük maliyetli kâğıdı seçmiş ve 60.000–70.000 adet dergi satıyor olmamıza rağmen satışlar baskı maliyetini karşılamıyor. Yani günümüzde dergi yapmak pahalı bir şey. Bu yüzden dergilerin çoğu yayın süresini değiştirdi; iki-üç ayda bir çıkanlar var, çoğu da kapandı. Özellikle pandemi döneminde çoğu dergi kapandı. Pandemi öncesinde piyasada 15’ten fazla KAFA benzeri dergi vardı. Pandemi döneminde çoğu kapandı. O dönemde biz de bir ay yeni sayı yayımlamadık. 2020 Mayıs sayısı tarihimizde çıkmadığımız tek aydır çünkü ne yapacağımızı bilmiyorduk. Sadece fiziki satışımız vardı, online platformlarda dergi satışı yapmıyorduk. Hâl böyle olunca o dönem Getir benzeri platformlarda yer almaya başladık.</p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-4174  aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-1024x576.jpg" alt="" width="835" height="469" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-200x113.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-300x169.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-400x225.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-600x338.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-768x432.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-800x450.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-1024x576.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1-1200x675.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/maxresdefault_1.jpg 1280w" sizes="(max-width: 835px) 100vw, 835px" /></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Buradan da anlayacağınız üzere derginizin tutunabilmesi için bu işten para kazanmayı hayal etmeyen bir yatırımcınızın olması gerekiyor. Çünkü kimse dergi yapıp zengin olamaz. Bu zamana kadar dergicilikten zengin olanı ne gördüm ne de duydum. Bir diğer sebep ise heves ve heyecan duygusu. Ben her yerde söylüyorum: dergi işi heyecan işidir. Dergiyi gerçekten yapmak istiyor olmanız lâzım çünkü çok yorucu ve stresli bir iş. İnsanlarla uğraşmak çok zaman alıyor. Onun o keyifli hâlinden her zaman keyif alıyor olmak gerekiyor. Ben ve ekibim bu işi seviyoruz. Yazarlardan gelen yazıları okumak, onları düzenlemek, kapak çizimini görmek, dergi baskıdan geldiğinde elimize alıp incelemek gibi süreçler bizleri ayrı ayrı çok heyecanlandırıyor. Bence bir yerden sonra dergicilerde o heyecan bitiyor. Mesela Penguen gibi uzun süredir dergicilikte olan insanların bir noktadan heveslerinin bittiğini ve “yeter” diyerek bu işi bıraktıklarını düşünüyorum. Tabii bunu Penguen özelinde söylemiyorum, birçok dergide böyle olduğunu gördüm. Biz hâlâ dergi yapmak için çok heyecanlanıyoruz, bu heyecanı koruyabilmek önemli.</p>
<p><em><strong>A.Ş:</strong> Yeni neslin sirkülasyonu nasıl peki? Yani stajyer alımınız var mı? O yeni nesildeki o heyecanı koruyor musunuz?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Evet, var. Şu anda benim ekibimde benimle yaşıt sadece iki kişi var, bizim dışımızda herkes çok genç. Özellikle tasarım ve editörlük için çok fazla başvuru alıyoruz. Yani dergiye çok fazla stajyer geliyor, ben de bu durumdan memnunum. Yeni nesilden çok hevesli insanlar geliyor ama gelip umduğunu bulamayıp giden de çok oluyor. Hayal ettiği gibi olmadığını görenler de çok oluyor. Çünkü dediğim gibi dergi, stresli bir iş.</p>
<blockquote><p>Genç nesli yakalamak için takip ettikleri işleri kapak yapmaya çalışıyoruz. Mesela temmuz ayında “Prens” dizisini kapak yapmıştık ve Atatürk sayısından sonra en çok satan ikinci sayımız olmuştu.</p></blockquote>
<p><strong>A.Ş:</strong> Dijital teknolojilerin gelişmesiyle çoğu okur bu alana kaydı. Sizce bu durum fiziksel olarak okura ulaşmayı zorlaştırdı mı? Dergilerin kapanmasının bir sebebi de bu dijitalleşme diyebilir miyiz?</p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Okura fiziksel olarak ulaşmanın dijitalleşmeyle pek ilgisi olduğunu düşünmüyorum. Bu daha çok dağıtımla ilgili teknik bir konu. Dergiyi ilk kurduğumuz dönem YAYSAT adında bir dağıtımcı şirketle çalışıyorduk. Sahada çalışan, çok iyi ekipleri vardı ve o dönemde dergiye herkes fiziksel olarak erişebiliyordu. YAYSAT kapandıktan sonra dağıtım işi tekel haline geldi. Bu tekelleşme sebebiyle pek çok sorun yaşanmaya başlandı ve Türkiye’nin her kesimine ulaşmak çok zor hale geldi. Online satışa koysak bile yine aynı zorluk karşımıza çıkıyor. Onun dışında, genç okuru yakalayamıyor da olabilirler. Bunu “biz yapabiliyoruz” diye demiyorum çünkü bizim de çok yakalayabildiğimizi düşünmüyorum. Çünkü nüfus oranına göre 60 bin satıyor olmak başarı değil. Okur oranına göre normal olabilir ama aslında çok düşük bir rakam. Yaş kitlemiz bana hâlâ 25+ gibi geliyor, 25 yaş altına yeterince inemediğimizi düşünüyorum. Genç nesli yakalamak için takip ettikleri işleri kapak yapmaya çalışıyoruz. Mesela temmuz ayında Prens dizisini kapağa taşıdık ve Atatürk sayısından sonra en çok satan ikinci sayımız oldu. Sürekli popüler kültür işlerine yer veremiyoruz ama yer verdiğimiz zamanlarda da aradaki açık farkı görüyoruz. Genç okuru yakalamak zor; genelinin okuduğu “genç yetişkin kitaplar” hakkında çok az şey biliyorum. Dünya genelinde okunanların ise Türkiye’de çok karşılığı olmuyor.</p>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Bence gündemi hızlı değişen ve hızlı tüketen bir toplum olduğumuz için de okuma oranları düşük.</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Bazen “KAFA’yı acaba haftalık mı yapsak?” diye düşünüyorum. Çünkü gündeme yetişmek çok zor, bir de biz bir ay sonrasını düşünerek ilerlediğimiz için imkânsız hâle geliyor. Şimdi aralık sayısını yapıyoruz ve “Aralık’ta ne konuşulabilir?” diye düşünmem gerekiyor. Şu an konuşulan konuları ele alamam çünkü Aralık ayına kadar o konular çoktan gündemden düşmüş olacak. Bir hafta gibi kısa sürede bile pek çok olayın yaşanabildiği bir ülkedeyiz. Bu yüzden sürekli “Ne yaparsak Aralık’ta absürt durmaz?” gibi düşüncelerle hep önde yaşamamız gerekiyor. Ülke gündeminin yarattığı ruh hâli de satışları etkiliyor. KAFA genelde okuru yoğun gündemden uzaklaştırıp keyiflendirmeyi hedefliyor ama bazen öyle bir gündem oluyor ki okur “Kafa dağıtmanın sırası değil.” diye düşünüyor ve eli dergi almaya gitmiyor.</p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-4175  aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-1024x576.jpg" alt="" width="835" height="470" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-200x113.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-300x169.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-400x225.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-600x338.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-768x432.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-800x450.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-1024x576.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds-1200x675.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/sds.jpg 1280w" sizes="(max-width: 835px) 100vw, 835px" /></p>
<blockquote><p>YouTube işine biz de yıllar sonra girdik. Dergi içeriğini YouTube’a uyarlamak neredeyse imkânsız olduğu için orada bambaşka içerikler üreten bir ekip kurduk. Biz editörler olaraksa sadece onlara destek veriyoruz.</p></blockquote>
<p>O yüzden genelde en çok satışı yaz aylarında yapıyoruz. Kış aylarında yaşanan mutsuz ve depresif hâllerden dolayı düşük bir satış oranıyla karşılaşabiliyoruz. Maalesef bu durumla da savaşmamız gerekiyor. YouTube içerikleriyle dergi içeriklerinin benzeştiği bir dönemdeyiz bunun dergiciliği olumsuz anlamda etkileme ihtimali var mı?</p>
<p><strong>A.D.K:</strong> İkisinin farklı şeyler olduğunu düşünüyorum. KAFA’yı kurarken Candaş Bey’e de “Buna yatırım yapma, dergicilik mi kaldı?” gibi sözler çok söylendi. Ama hâlâ dergiciliğe devam edebiliyoruz. Yeni nesil “Her şey dijitalde.” gibi düşünüyor ama bence bu düşüncelerinin sebebi onların hep dijitalde var olması. Yeteri kadar okumadıkları için yazılı işlere ön yargıları var. Bu aslında bir tercih meselesinden ibaret. Mesela ben çok kitap okuyorum ve dergi yapıyorum, çevrem de okurluktan yazarlıktan konuşan insanlardan oluşuyor. Yani biraz kişinin kendisiyle ilgili bir durum. Konuyu daha genel düşünelim: Ekonomi gibi pek çok etmen yazılı yayınların satışını etkiliyor ama aslında kitap satışları düşmedi. Her yıl inanılmaz sayıda kitap basılıyor. Bu işten büyük yayınevleri hâlâ çok para kazanıyor. Mesela Doğan Kitap niye kapanmadı? Koskoca Doğan bu işten para kazanıyordur herhalde diye düşünüyorum, Can Yayınları da aynı şekilde. O yüzden o “YouTube her şeyi bitirdi.” söylemine inanmıyorum. YouTube işine biz de yıllar sonra girdik. Pandemi döneminde okura ulaşmakta zorlanınca, dergiden 6 sene sonra “E hadi YouTube da yapalım.” dedik. Dergi içeriğini YouTube’a uyarlamak neredeyse imkânsız olduğu için orada bambaşka içerikler üreten bir ekip kurduk. Biz editörler olarak sadece onlara destek veriyoruz. Tamamen eğlence üzerine; komiklik, şaka, ünlülerin konuştuğu, popüler insanların olduğu bir kanal oluşturmuş olduk. Sonrasında aynı şekilde KAFA Sports’u kurduk. Dijital kültürle, dergicilik çok başka iki alan. O yüzden bir alanda üretilenin diğerine uyarlanması zor. Fakat bu kanalların varlığı dergiye destek oluyor. Artık dergi onların vitrini hâline geldi, KAFA’nın marka değerini yükseltti.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><em><strong>Deniz Benzer:</strong> Dergi sayısı hazırlandığınız süreçte bir sonraki ay ele alabileceğiniz konuları düşündüğünüzü, “hep önde yaşadığınızı” söylemiştiniz. Peki bu zorlu süreçte bir ay sonrasını düşünürken neleri göz önünde bulunduruyorsunuz?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> İnanın bunu nasıl yaptığımızı ben de bilmiyorum çünkü artık kafamız bu şekilde çalışıyor. Ülke gündemine bir olay girdiğinde onun ne kadar konuşulacağını, kaç günde unutulacağını artık çok iyi kestirebiliyoruz. Bu benim ve editör arkadaşlarımın refleksi hâline geldi. 20’li yaşlarınızı bu düşünce tarzıyla geçirince ister istemez kafanız böyle işlemeye başlıyor. Bazı konuları “iki gün sonra kimse konuşmayacak bunu.” deyip hiç üzerinde durmuyoruz. Biraz daha geleceği olan işlere yoğunlaşıyoruz. “Bu tutar mı, tutmaz mı? Nabız nasıl?” gibi şeylere bakıyoruz. Mesela biliyorsunuzdur Feyyaz Yiğit’in yakın zamanda Yan Yana adlı bir filmi gösterime girdi. Belki ocak sayısı kapağı yaparız diye iki ay öncesinden filmi bir kenarda tutuyorum. Çok iyi bir film ama yeterince konuşulur mu bilmiyorum. Bu şekilde gözlem yaparak fikirlerimizi de kenarda tutuyoruz. Mesela Aralık sayısı için kapağımız belli. İki senedir bir “dump” kapağı yapıyoruz: Sene sonu ülkede konuşulan her şeyi sarı kapakta toplayıp sunuyoruz. Yine öyle yapacağız ama bu sefer “Bütün sene neler konuşuldu? Hangisini öne çıkaracağız? Politik mi bakacağız?” gibi detayları istemsizce, refleksif olarak düşünüyoruz. Bunun dışında kapak için üç dört alternatif oluşturarak ilerliyorum. Bu teknik beni rahatlatıyor. Tabii bir kısmı çöpe gidecek ama olsun. Mesela Ocak sayısı için iki kapak çizdireceğim; matbaa günü geldiğinde biri yeterince konuşulmuyorsa onu eliyorum. Yedek kapaklarımın olması bu noktada daha rahat hareket etmemi ve eleyebilmemi olabilmemi sağlıyor.</p>
<p><img decoding="async" class="aligncenter wp-image-4176 size-full" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j.jpg" alt="" width="984" height="984" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-66x66.jpg 66w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-150x150.jpg 150w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-200x200.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-300x300.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-400x400.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-600x600.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-768x768.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j-800x800.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/j.jpg 984w" sizes="(max-width: 984px) 100vw, 984px" /></p>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Kariyerinizin başlarında, genç yaşınızda “genel yayın yönetmeni” olmanın ne gibi avantajlarını ve dezavantajlarını gördünüz?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Çok fazla dezavantajı oldu ama tabii avantajı daha fazlaydı. İşe tersten başlamış gibi olduğumdan benim için biraz zordu. Dezavantajlardan bahsetmem gerekirse; öncelikle 22 yaşımdayken genel yayın yönetmeni olduğum için ekibimdeki insanlara ve yazarlara kendimi kabul ettirmem gerekiyordu. Çünkü hepimiz stajyer pozisyonunda başlayıp sonrasında editör, yazar gibi pozisyonlara geçtik. Zamanında aynı görevi yaptığın ekibi yönetmen gereken bir pozisyona geçmek, hele de bunu genç yaşta yapmak çok zor. Orada nasıl davranılacağını öğrenmenin de bir süreci var. İlk önce ekip içi iletişimi kurmak gerekiyordu. Çok iyi yaptığım söylenemez ama elimden geleni yaptım. Hâlâ aynı insanlarla çalışıyoruz ama arada benim yüzümden de çok giden oldu. Çünkü işkolik biriyim ve yaptığımız işi çok ciddiye alıyorum. Son üç, dört senedir bu yönümü biraz törpüleyip rahatladım. Bir de yaşımdan dolayı ilk başlarda çok panik oluyordum. O panikle her şeyi yapmaya, aşırı sorumluluk almaya çalışıyordum. Bu durum da insanı stresli birine dönüştürüyor. Benim için stres yönetimini öğrenmek de çok zordu. O noktada Candaş Bey benim rol modelimdi. O O da benim gibi genç yaşta başlamış ve iletişimi çok iyi yönetmiş. İyi iletişim kurabilmek için onu gözlemliyor, onun gibi davranmaya çalışıyordum. Çok büyük yazarlarla çalışmaya başlamıştım. Genelde yazarlar yüksek egoludur, yazdıklarına aşırı bağlıdırlar ve yazılarına müdahale ettirmezler. Onlarla iletişimi yönetmek, bana güvenmelerini sağlamak zor bir süreçti. Tabii hepsi öyleydi demek doğru olmaz. Mesela bir gün Can Dündar’a “Abi bu yazı olmamış, bunu bir daha mı yazsak?” demem gerekiyordu. Kendisi inanılmaz egosuz, çok tatlı bir insan. “Haklısın, aceleye getirdim, baştan yazayım.” demişti. 23 yaşımdayken bu şekilde Can Dündar’ın yazısını yayımlamamış olmak, benim için CV’me yazabileceğim türden bir olaydı. Yaşım da küçük olduğu için yazarlarla arkadaş gibi konuşmak uygun olmuyordu. O yüzden onlarla hep “abi–abla” hitaplarıyla iletişim kurdum. Bu da işe yaradı ama kolay değildi. Kendini kabul ettirmek, stres ve ekip yönetimi konularında zorlandım. Onun dışında erken yaşta yayın yönetmeni olmanın bir zorluğunu yaşamadım. Aksine yaptığım işte sevdiğim şeyleri yayınlıyor olmak, gözüme ve okurluğuma güvenilmesi gibi konular öz güven kattı. O yüzden 20’li yaşlarımı çok iyi geçirdim. Bu görev tanımı sayesinde Ayça oldum. Herkesin telefonunda “Ayça Kafa” diye kayıtlıyım. Başka bir vasfım yok ama bundan çok mutluyum. Hep söylüyoruz; ora bizim okulumuzdu.</p>
<blockquote><p>22 yaşımdayken genel yayın yönetmeni olduğum için ekibimdeki insanlara ve yazarlara kendimi kabul ettirmem gerekti. Çünkü hepimiz stajyer pozisyonunda başlayıp sonrasında editör, yazar gibi pozisyonlara geçtik. Zamanında aynı görevi yaptığın ekibi yönetmen gereken bir pozisyona geçmek, hele de bunu genç yaşta yapmak çok zor.</p></blockquote>
<p>Ben bu işi KAFA’da hatalar yapa yapa öğrendim. İyi bir ekiple çalıştığımız için de çok az hata yaptık. Özellikle Candaş Bey’in bizi eğiten kişi olması; çalışkanlığını, işkolikliğini hepimize aşılmasını sağladı. Bu yüzden çok dikkatliydik, çok az hata yaptık. Bana hep iyi şeyler kattı, kötü bir yanı olmadı.</p>
<p><em><strong>Ç.M.A: </strong>Sektörde kadın olmanın zorluğunu yaşadınız mı?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Evet yaşadım, yaşamadım desem kimse inanmaz. Ama bunu şöyle anlatayım: Bazı tepkilerde bunu çok net anlıyorsunuz. Bir olay karşısında “Kadın olmasaydım bana böyle davranmazdı.” dediğiniz oluyor. Bir de Candaş Bey’in bağlantısıyla gittiğimiz için, ben birine “hayır” dediğimde “Tamam ya, ben Candaş’ı arıyorum.” deyip beni aradan çıkararak direkt ona gidiyorlardı. Bence benim yerimde erkek bir yayın yönetmeni olsaydı bu kadar kolay egale edemezlerdi. Bir erkek muhtemelen daha sert olurdu. Ama biz kadınlar daha nazik ve nezaket odaklı olduğumuz için, karşı taraf bunu “eğilip bükülüyor” gibi algılıyor ve sizi daha kolay devre dışı bırakabiliyor. Bu çok oluyordu ama bu konuda Candaş Bey “Ayça bilir.” dediği için güvende oluyordum. Onun desteği olmadan dergiyi tek başıma kurup mücadele etsem daha çok zorlanırdım. Bu arada sadece erkeklerden değil, kadınlardan da aynı zorbalığı gördüm. Çünkü mesele kadın olmak değil; küçük yaşta bir yayın yönetmeni olmaktı. 25–26’ya geldiğimde kendimi kabul ettirerek artık kimsenin bana bir şey diyemeyeceği pozisyona geldim. Kadın olmanın zorluğu her yerde var. Ama bunu sadece kadın olmaya bağlamak istemem, bağlarsam diğer zorlananlara haksızlık olur. Ben biraz da kavgacı bir insanım zaten; hakkımı savunurum. Candaş Bey’in ekibinde de en çok kavga eden benimdir. O yüzden bir şekilde kendimi kabul ettiriyorum.</p>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> KAFA Radyo’da her çarşamba Kitap Kafası adında bir yayın yapıyorsunuz. Radyo programcılığı yapmaya nasıl karar verdiniz? Radyo programı fikri kimden çıktı?</em></p>
<p>A.D.K: Dergi yazarlarımızdan Nihat Sırdar ve Güçlü Mete çok eski radyocular. Kendi radyolarını kurmak istediler ve bizden isim hakkını alarak, Candaş Bey’in de desteğiyle KAFA Radyo’yu kurdular. Nihat ve Güçlü abinin bu süreçte sadece şarkı çalan değil; birçok programın olduğu, her konudan bahsedilen, konuşan bir radyo hayali vardı. Bana, “Kitap programı yapar mısın?” teklifinde bulundular. Daha önce hiç radyo tecrübem yoktu. Çok yerde staj yaptım ama hiç radyoda<br />
çalışmamıştım. Aslında radyo alanını onlar bana açmış oldu ve hâlâ onların sayesinde radyo programcısı olmaya çalışıyorum. Bu fikri bana sundukları dönemde kitap kulübü yapmaya çalışıyordum, zaten çok kitap okuyan biriyim. “Bunları anlatsana bizlere. Bir tane kültür-sanat programı da olsun. Sadece kitap konuşan başka bir program olsun.” dediler. Radyo işine böyle girdim. Hatta radyonun açılış günü, 13 Şubat 2019’da ilk yayınımı canlı olarak yaptım. Hayatımda ilk defa o gün mikrofona konuştum. Çok tuhaf bir şekilde, çalıştığım insanlarda deli cesareti var. Nihat abi, Güçlü abi ve Candaş Bey de öyleler. Herkes “Yaparsın ya!” deyip cesaretlendirerek sizi yüzme bilmeden denize atıyor. Böyle insanlarla karşılaşmam da şans.</p>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Günümüzde radyo dinleyicilerinin sayısı oldukça azaldı. Peki sizce KAFA Radyo dinleyicisi nasıl bir topluluk? Siz onlarla nasıl iletişim kuruyorsunuz?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Bu konuda resmi rakamları bilmiyorum, bu yüzden diğerleri hakkında yorum yapamam. Ama KAFA Radyo’yu baz alarak konuşacaksam, çok dinleniyoruz. Bence insanlar son dönemde podcast etkisiyle de sadece bir şeyler dinlemeye daha olumlu yaklaşıyor. O yüzden podcast dinleyicilerinin biraz radyoyu da dinlediğini düşünüyorum.</p>
<blockquote><p><strong>“Çok tuhaf bir şekilde, çalıştığım insanların bir deli cesareti var. Nihat abi, Güçlü abi ve Candaş Bey de öyleler. Herkes ‘Yaparsın ya!’ deyip cesaretlendirerek sizi ‘yüzme bilmeden denize atıyor’ gibi.”</strong></p></blockquote>
<p>KAFA Radyo’da genellikle canlı yayın yaptığım için direkt yayın sırasında dinleyiciyle iletişimde oluyorum. Mesajları okuyup herkesle konuşmaya çalışıyorum. Benim programım niş bir kesime hitap ettiği için radyoda en az dinlenen program. Programda haftada bir gün, yeni çıkan yazarları ağırlıyorum. Çok popüler bir yazar değilse çok büyük dönüş olmuyor; meraklısı dinliyor. Ama KAFA Radyo genel olarak çok dinleniyor diye biliyorum; özellikle de Nihat abi programları, prime time programlar.</p>
<p>A.Ş: Radyo yayınına nasıl hazırlanıyorsunuz? Konuk seçim süreçleri nasıl işliyor?</p>
<p>A.D.K: Radyo programında ilk 100 bölümde 100 konuk ağırladım. Kafamda “100 bölüm, 100 yazar” gibi her bölümünde bir yazar ağırladığım bir canlı yayın programı hedeflemiştim. 100. programdan sonra formatı biraz değiştirdim. Yeni çıkan kitapları anlatmaya, daha çok kitap üzerine konuşmaya yöneldim. Eskiye nazaran daha seyrek de olsa arada hâlâ konuk alıyorum. İlk 100 bölüm içinse süreç şöyle işliyordu: Yeni bir kitap çıktığında o haftanın kitabını okuyordum. Yazarın yayıncısına ulaşıp “Radyoya gelir misiniz?” diye rica ediyordum. Biraz ısrar, biraz peşinden koşma süreciydi. Kimin kitabı çıkıyorsa o hafta onu planlıyordum; zaten bir hafta öncesinden taslak bir program hazırlıyordum. Yeni çıkacak kitapları da önceden takip ediyordum. Bu bilgiyi de yayınevlerinden öğreniyordum çünkü yayınevleri genelde önden tüm planlarını paylaşır. Mesela ocak ayındaki kitap programı zaten aralık aynın başında belirlenmiş olur. Böylece kitap çıktığında, hatta çoğu zaman daha kitap çıkmadan haberdar oluyordum. Aslında onlara ulaşmak çok zor değil. Yayınevlerine “Yakında ne çıkacak?” diye sorduğum bir mail atmak yeterli oluyordu.</p>
<p><img decoding="async" class="aligncenter wp-image-4177 size-large" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-818x1024.jpg" alt="" width="818" height="1024" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-200x250.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-240x300.jpg 240w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-400x501.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-600x751.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-768x962.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-800x1002.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-818x1024.jpg 818w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-1200x1503.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-1227x1536.jpg 1227w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/uyu-1636x2048.jpg 1636w" sizes="(max-width: 818px) 100vw, 818px" /></p>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Anladığımız kadarıyla okumayı çok seviyorsunuz. Bu sürecin mesleğe dönüşmesi sizi zorluyor mu?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Hayır, tam tersine işimi çok kolaylaştırdı. Muhtemelen Candaş Bey de çok iyi bir gazeteci olduğum için değil; çok okuyan biri olduğum için “Sen bu dergiyi yaparsın.” dedi. Eskiden daha çok okuyordum, hâlâ o seviyeyi korumaya çalışıyorum. Bunun mesleğe dönüşmesi beni aşırı memnun etti. Kitap kulübü yapıyorum, dergide Kitap Kafası adlı bir ek hazırlıyorum, yine aynı isimle radyo programı yapıyorum. Bunların hepsi hayatımın her noktasında yaptığım aktiviteler, ilgi duyduğum alanlar. Dergi için ekstra bir şey okumama gerek yok; zaten okurum. Okurluk benim için hiçbir zaman ekstra vakit ayırmam gereken bir durum olmadı. Böyle olması işimi daha da kolaylaştırdı tabii. Bizde yazan yazarların kitaplarını zaten okumuştum. Mesela Alper Canıgüz, zaten hayranı olduğum bir yazardı. Şimdi dergide onunla çalışıyorum. Bir okur olarak diline hâkim olmak işimi çok kolaylaştırdı.</p>
<p><em><strong>U.Y:</strong> KAFA’nın beyin fırtınaları nasıl oluyor?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> KAFA’yı kuralı 11 yıl olduğu için artık “her şeyi yaptık” hissi oluşmaya başladı. Bu yüzden yeni biri geldiğinde “bizi şaşırtmalı” diye düşünüyoruz. Kimsenin düşünmediğini düşünmesini, kimsenin bilmediğini bilmesini bekliyoruz. Çok şey bekliyoruz, bu doğru. Mesela yeni gelen bazı editörler TikTok kullanmıyor.</p>
<p>Bu mümkün değil; bizde TikTok kullanmayan editör çalışamaz. İçerik üretsin demiyorum tabii ama dünyadan haberdar olmaları şart. “Her konuda fikir sahibi olun.” demiyorum ama bir bilgi veya deneyimin de olması lâzım. KAFA TV, KAFA Sports, ajans ve dergi ekiplerimizin hepsi aynı binada ve yan yanalar. Herkes sürekli birbirine uğrar. Stajyerler yukarı çıkar, TV ekibi aşağı iner. Sürekli merak eden insanlarla çalışıyor olmak en büyük avantajım. Bu yüzden konu bulmakta zorlanmıyoruz. Zaten çok araştıran, merak eden, her yere salça olan bir ekip var. Zorluk, daha çok elemelerde çıkıyor. Bu işi yapacaksanız dışa dönük, aktif, meraklı bir insan olmanız gerekiyor. “Bunu söylesem mi?”, “Saçma mı olur?” diyen insanlarla çalışmak zor çünkü çoğu zaman o “Saçma mı olur?” denilen şey bir sonrasında bir içerik oluyor.</p>
<blockquote><p>“Genelde yaratıcı süreçlerde insanlar hep ‘en iyisine’ ulaşmaya çalışıyor. Ama asıl önemli olan içinizden gelen, sizden bir parça taşıyan basit bir iştir.”<strong><br />
</strong></p></blockquote>
<p><em><strong>Mustafa Burak Avcı:</strong> OT, KAFA gibi dergilere baktığımızda genellikle belli başlı, bilinirliği olan yazarların yer aldığını görüyoruz. Yazarlık kariyerine başlamış veya bilinirliği az olan yazarları değerlendiriyor musunuz? Bu gibi yazarlardan beklentileriniz neler oluyor?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Genelde yeni yazar alıyoruz ama “no name” yazarları çok da tercih etmiyoruz. Okurdan gelenlere bir sayfa ayırdığımız oluyor ama onun da sürekliliği olmuyor. Ekibimize dahil ettiğimiz yazarlardansa bize; aklımıza gelmeyen bir fikir veya farklı bir bakış açısı sunmasını bekliyoruz. Bir konuya bakış açın öyle olmalı ki “Aa biz buradan hiç bakmamıştık, okurun ilgisini çeker.” diyebilelim. Bunun dışında sunulan fikrin bir haber, yazı değeri de olmalı. Bütün mailleri okuyoruz ama maalesef genellikle iyi işler gelmiyor. Bir de herkes öykü yazıyor. Bu kötü bir şey değil ama bizim gibi her konuda içerik üreten dergiler kurmaca yazılar aramıyor. Biz daha çok bakış açımızı değiştirecek şeyler arıyoruz. Mesela “Şöyle bir adam buldum. Acayip bir hikâyesi var, bununla röportaj yapacağım. Altı aylık planım hazır, her ay konuşacağım.” gibi istikrarlı ve uzun soluklu bir fikrin olması lazım. Ya da öyle bir konu başlığı bulmuşsundur ki her ay onunla ilgili biri bulunur; bize böyle işler lazım. Tabii ki 21. yüzyılda her konuda bir şey yazıldığı için tamamen orijinal bir fikir bulmak mümkün değil. Önemli olan “Şunu şu yapmıştı ama ben böyle değiştiriyorum ve kendimden şunları katıyorum.” gibi bir bakış açısıyla işler üretebilmek. Zaten bu kafadaki insanlarla iletişime geçiyoruz. Kitap sayfasında yazanların çoğu dışarıdan bulduğum insanlar. Hatta biri yakın arkadaşım; çok iyi bir okurdu. “Sen yazsana.” dedim; meslek olarak yazarlıkla alakası olmamasına rağmen şimdi yazıyor. Eğer fikirlerine ve yazılarına güvenen arkadaşlar varsa bize mail olarak iletebilirler.<strong><br />
</strong></p>
<p><em><strong>Nihal Akbudak:</strong> Çizerden beklentiniz ne? Hocalarımız bize yönlendirme yapıyor ama özgürüz. Sizde nasıl işliyor? Ekibinize alacağınız çizerlerden ne beklersiniz?</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Çizerlere çok ihtiyacımız var. Çizerlere hiç karışmayız ama onlardan beklediğimiz birkaç özellik var. Bunlardan ilki hız. Çünkü yazıların ne zaman geleceği belli olmuyor. Matbaaya iki gün kala bir yazı gelince bir günde çizerden çizim almam gerekiyor. Bu yüzden hızlı çizer arıyoruz. İkinci olarak da çizerimizin okuduğunu anlayan biri olması lazım. Genelde çizere yazıyı yollar, “Oku, sende ne canlandırıyorsa onu çiz.” derim. Böyle olunca kafamda canlanandan tamamen farklı ama konuyu çok iyi yansıtan bir çizim gelebiliyor ve “İşte bu!” diyorum. Genelde yaratıcı süreçlerde insanlar hep “en iyisine” ulaşmaya çalışıyor. Ama asıl önemli olan içinizden gelen, sizden bir parça taşıyan basit bir iştir. Bazen o kadar basit bir şey üretiyoruz ki aslında sizin aklınıza gelmiş oluyor ama “daha mükemmelini arayayım” diye göz ardı ediyorsunuz. Aslında biz de basit düşünüp herkesin aklına gelebilecek şeyleri yapıyoruz. Mesela bizimle çalışan çizerlerin çoğu çok genç. Çoğunu Instagram’dan buluyorum. Hep karşıma çıkıyorlar; “Bize çizsene.” diyerek DM atıyorum ve böylece birlikte çalışmaya başlıyoruz.</p>
<p><em><strong>Ç.M.A:</strong> Geldiğiniz için teşekkür ederiz.</em></p>
<p><strong>A.D.K:</strong> Ben teşekkür ederim. Sağ olun, elinize sağlık.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-4178" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-scaled.jpg" alt="" width="2560" height="1440" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-200x113.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-300x169.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-400x225.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-600x338.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-768x432.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-800x450.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-1024x576.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-1200x675.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-1536x864.jpg 1536w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2026/03/adk2-kopya-2-scaled.jpg 2560w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" /></p>
<p><a href="https://contextdergi.com/ciddiyetle-neseli-bir-dergi-olusturmaya-calistik/">Ciddiyetle Neşeli Bir Dergi Oluşturmaya Çalıştık &#8211; Ayça Derin Karabulut</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/ciddiyetle-neseli-bir-dergi-olusturmaya-calistik/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Bilginin Algoritmik Ölümü</title>
		<link>https://contextdergi.com/bilginin-algoritmik-olumu/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/bilginin-algoritmik-olumu/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Sedat Erol]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 12 Aug 2025 08:46:04 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Akademiden Topluma: Bilim İletişimi Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<category><![CDATA[Algoritma]]></category>
		<category><![CDATA[algoritmik ölüm]]></category>
		<category><![CDATA[bilgi kirliliği]]></category>
		<category><![CDATA[Bilim iletişimi]]></category>
		<category><![CDATA[etik boyut]]></category>
		<category><![CDATA[etik sorunlar]]></category>
		<category><![CDATA[mecra]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[sosyal mecralar]]></category>
		<category><![CDATA[sosyal medya]]></category>
		<category><![CDATA[toplum]]></category>
		<category><![CDATA[yapay zeka]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=3629</guid>

					<description><![CDATA[<p>-Aslıhan Balcı İllüstrasyon: Beyza Büyük Günümüzde bilgiye erişmek bir “tık” kadar yakın görünürken doğru bilgiye ulaşmak ise giderek zorlaşıyor. Teknolojik adaptasyonun geliştiği, bilgiye ulaşmanın kolaylaştığı bu çağda bilim iletişiminin sosyal medya platformlarındaki rolü her geçen gün daha kritikleşiyor. Sosyal medya artık sadece “sosyal” bir paylaşım alanı değil; kullanıcıların önemli olaylarda haberleştiği, tartıştığı ve bilgi aradığı  [...]</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/bilginin-algoritmik-olumu/">Bilginin Algoritmik Ölümü</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong><span style="color: #339966;"><span style="font-family: georgia, palatino, serif;"><em><span class="Apple-converted-space" style="font-size: 12pt; color: #000000;">-Aslıhan Balcı</span></em></span></span></strong></p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-3688 size-full" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-scaled.jpg" alt="" width="2560" height="1442" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-200x113.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-300x169.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-400x225.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-600x338.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-768x432.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-800x451.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-1024x577.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-1200x676.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-1536x865.jpg 1536w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma_1-kopyasi-kopya-scaled.jpg 2560w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" /></p>
<p><em>İllüstrasyon: Beyza Büyük</em></p>
<p>Günümüzde bilgiye erişmek bir “tık” kadar yakın görünürken doğru bilgiye ulaşmak ise giderek zorlaşıyor. Teknolojik adaptasyonun geliştiği, bilgiye ulaşmanın kolaylaştığı bu çağda bilim iletişiminin sosyal medya platformlarındaki rolü her geçen gün daha kritikleşiyor. Sosyal medya artık sadece “sosyal” bir paylaşım alanı değil; kullanıcıların önemli olaylarda haberleştiği, tartıştığı ve bilgi aradığı bir mecraya dönüşmüş durumda. Ancak sosyal medyanın beğeni, paylaşım ve yorum odaklı çalışan algoritmaları, bilimsel içeriklerin görünürlüğünü büyük ölçüde etkiliyor. Yüksek etkileşim alan içerikler, algoritmalar tarafından öne çıkarılırken doğruluğu yüksek ancak daha az dikkat çeken bilimsel içerikler görünmez kalabiliyor.</p>
<p>Örneğin, 23 Nisan 2025’te İstanbul’da yaşanan büyük depremde halk ilk olarak sosyal medyaya yöneldi. Bu platformlarda deprem uzmanlarının açıklamaları, sansasyonel haberler ve paniğe kapılan kullanıcıların yorumları birbirine karıştı. Ortaya çıkan kargaşada doğru bilgiye ulaşmak için daha fazla araştırma yapmak gerekiyordu. Bu durum, sosyal medya algoritmalarının bilim iletişimini nasıl şekillendirdiğini açıkça ortaya koyuyor. Çünkü sistemde ön plana çıkan, bilimsel içerik değil; en fazla etkileşimi alan içerik oluyor.</p>
<p>Pandemi döneminde de benzer bir tablo yaşandı. Koronavirüs aşılarına karşı çıkan kişilerin sosyal medya platformlarında yaydığı yanlış bilgiler ve bazı haber sitelerinin bu içerikleri desteklemesi, paylaşılan bilgilere duyulan güveni etkiledi.<span class="Apple-converted-space"> </span></p>
<p>Bu yanlış bilgilerin, algoritmalar sayesinde geniş kitlelere ulaşması sadece halk sağlığını değil, bilimsel otoritenin dijital güvenilirliğini de olumsuz etkiledi. Bilimsel bilginin görünürlüğü sadece sosyal medyayla sınırlı da değil. İnternette herhangi bir konuda araştırma yaptığımızda, Wikipedia her seferinde sanki ana bir kaynakmış gibi karşımıza çıkıyor. Ancak bu platformun herkes tarafından düzenlenebilir olması, güvenilirlik konusunda çeşitli tartışmaları da beraberinde getiriyor. Harvard Üniversitesi’nin hazırladığı resmi rehberde de vurgulandığı gibi, Wikipedia’nın açık düzenleme sistemi özellikle uzmanlık gerektiren konularda yanlış ya da eksik bilgilerin yayılma riskini artırıyor. Buradaki bilgilerin, bir yazar ya da uzman ekip tarafından değil, kolektif ve kontrolsüz biçimde oluşturulabildiği belirtiliyor.</p>
<div id="attachment_3689" style="width: 1930px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-3689" class="size-full wp-image-3689" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-scaled.jpg" alt="" width="1920" height="2560" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-200x267.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-225x300.jpg 225w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-400x533.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-600x800.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-768x1024.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-800x1067.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-1152x1536.jpg 1152w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-1200x1600.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-1536x2048.jpg 1536w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Algoritma2-kopya-scaled.jpg 1920w" sizes="(max-width: 1920px) 100vw, 1920px" /><p id="caption-attachment-3689" class="wp-caption-text"><em>İllüstrasyon: Beyza Büyük</em></p></div>
<p>Bu durum, bilginin herkes tarafından erişilebilir olmasını sağlarken, aynı zamanda bilimin güvenilirliğini zayıflatabiliyor. Wikipedia’da yer alan içerikler insanların aklına şu soruları getiriyor: “Bu bilgi ne kadar doğru?”, “Kim yazdı, kim kontrol etti?” Katılımcı bir yapıyı temsil eden bu platform, özellikle bilimsel içeriklerde hata ve yanlış bilginin dolaşıma girme riskini yükseltiyor. Dolayısıyla, burada yer alan bilgilerin doğruluğunu kontrol ederek paylaşmak, kamuoyunu güvenilir bilgiye yönlendirmek açısından büyük önem taşıyor.<span class="Apple-converted-space"> </span></p>
<p>Son dönemde yapay zekâ, yalnızca teknolojik bir yenilik değil, bilgi üretimi ve yayılımı açısından da yepyeni bir dönemin kapısını araladı. Fakat bu yeni dönem doğruluk ve denetim konusunda önemli sorunları da beraberinde getiriyor.<span class="Apple-converted-space"> </span></p>
<p>Örneğin 2023’te yapılan bir araştırmada, yapay zekâ destekli 49 haber sitesinin sağlık, siyaset ve afet konularında yanlış bilgi paylaştığı ortaya çıkmıştı. Bu içerikler, arama motorlarında üst sıralarda yer bularak geniş kitlelere ulaştı ve böylece yanlış bilgilerin yayılmasına neden oldu. Benzer şekilde prestijli bir yayın kuruluşu, finans haberlerini yapay zekâya yazdırdığı gerekçesiyle gündeme gelmişti. Bu haberlerde yapay zekânın ciddi hatalar yaptığı ortaya çıktı. Bu örnekler, yapay zekânın içerik üretiminde denetimsiz kullanıldığında ne kadar riskli olabileceğini gösteriyor.</p>
<p>Sosyal medya algoritmalarının etkileşim odaklı çalışması, bilimsel bilginin görünürlüğünü azaltırken yanlış bilgilerin yayılmasına olanak tanıyor. Nitekim 2018 yılında Science dergisinde yayımlanan araştırmada yanlış bilgilerin sosyal medya platformlarında doğru bilgilere kıyasla çok daha hızlı bir şekilde yayıldığı ortaya çıkmıştı. Yapay zekânın içerik üretim süreçlerinde daha aktif kullanılmasıysa bu sorunu daha karmaşık ve denetimsiz bir hâle getirebiliyor. Bu durum, bilim iletişimine hem stratejik hem de etik anlamda yeni sorumluluklar doğuruyor.</p>
<p>Bu yüzden iletişimciler sadece içerik üretmekle kalmamalı. Üretilen içeriği hedef kitleye uygun, sade, dikkat çekici ve bilimsel doğruluktan sapmadan sunabilmelidir. Çünkü sosyal medya platformlarında içeriklerin görünürlüğü çoğu zaman etkileşimin düzeyine bağlı oluyor. Bu denetimsiz iletişim ortamında bilim iletişimi; güven, şeffaflık ve anlayış geliştirme süreci olarak iletişim dünyamıza katkı sağlayabilir. Yeni medya çağında iletişimciler; infografikler, kısa videolar, hikâyeleştirme ve dijital etkileşim gibi yaratıcı yöntemlerle bilimsel bilgiyi sadeleştirerek anlatabilir. Bunu yaparken hem etik kurallara hem de dijital mecraların algoritmik doğasına dikkat etmelidir. Bilimsel içerikler yalnızca görünür değil, aynı zamanda güvenilir ve erişilebilir de olmalıdır.</p>
<p>Sosyal medya platformları bugün yalnızca kişisel paylaşımların yapıldığı yerler değil; bilgiye ulaşmanın, algıların ve kamuoyunun şekillendiği temel araçlar hâline gelmektedir. Ancak bu araçlar aracılığıyla erişim, sanıldığı kadar tarafsız değildir. Platformların arka planındaki algoritmalar, kullanıcılara hangi içeriğin gösterileceğine karar verirken genelde etkileşim kriterlerini öne çıkarır. Bu da doğruluğu yüksek bilimsel içeriklerin yeterince görünür olmamasına, buna karşılık duygusal ve sansasyonel içeriklerin geniş kitlelere ulaşmasına yol açar.</p>
<p>Bu algoritmalar aslında sadece bir sıralama sistemi değil, aynı zamanda bilgi dolaşımını şekillendiren güçlü bir filtre gibi de çalışır. Kişiye özel içerik akışları, kullanıcıları zamanla benzer görüşlerin yankılandığı “yankı odalarına” sürükler. Yani, insanlar çoğunlukla kendi düşüncelerini destekleyen içeriklerle karşılaşır ve farklı bakış açılarını görme ihtimalleri azalır. Bu durum, tüketicinin düşüncelerinden farklı olabilecek bilimsel bilgiye ulaşma ihtimalini de azaltır. Burada şu soruyu sormak gerekir: Algoritmalar gerçeği mi gösteriyor, yoksa sadece en çok etkileşim alan içerikleri mi? Pandemi ya da doğal afetler gibi kriz anlarında, insanlar bilgiye ulaşmak için ilk olarak sosyal medyaya sarılıyor. Ancak algoritmalar ,etkileşim alan içerikleri öne çıkardığı için toplumsal panik, yanlış yönlendirilme ve bilgi kirliliği tetikleniyor.</p>
<p>Yapay zekâ destekli öneri sistemlerinin yaygınlaşmasıyla bu sorun daha da büyüyor. Google, TikTok, Instagram ve X gibi platformlarda kullanıcı davranışlarını analiz eden algoritmalar, içerik akışını şekillendirirken doğru bilgiyi çoğu zaman geri plana atıyor.</p>
<p>Bu yüzden sosyal medya algoritmalarının nasıl işlediğini anlamak ve bilimsel içeriklerin bu ortamda nasıl daha görünür hâle getirileceğine dair yeni iletişim modelleri geliştirmek yalnızca iletişimcilerin değil; bilim insanlarının, platformların ve eğitim kurumlarının da ortak gayesi olmalıdır. Aksi takdirde dijital ortamda habere ulaşmak kolay görünse de doğru bilgiye ulaşmak her geçen gün daha zor olacaktır. Bilim insanları, gazeteciler, dijital içerik üreticileri ve iletişimciler ortak bir etik anlayışla hareket ederek algoritmaların nasıl çalıştığını kavramalı ve bilimsel içeriğin görünürlüğünü artırmalıdır. Aksi hâlde yalnızca yanlış bilgi yayılmakla kalmaz; toplumun bilime ve bilimsel düşünceye olan güveni de sarsılır. Bu yüzden bilim iletişimi, dijital çağın en önemli kamusal sorumluluk alanlarından biri hâline gelmiştir.</p>
<p><b><i>Yararlanılan Kaynaklar:</i></b></p>
<p><i>The science of fake news</i>. Science, 1094–1096.</p>
<p><i>A systematic review of scholarly research on the content of Wikipedia</i>. Journal of the Association for Information Science and Technology, 219–245.</p>
<p><i>Defining “fake news”: A typology of scholarly definitions</i>. Digital Journalism, 137–153.</p>
<p><i>The spread of true and false news online</i>. Science,<span class="Apple-converted-space">  </span>1146–1151.</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/bilginin-algoritmik-olumu/">Bilginin Algoritmik Ölümü</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/bilginin-algoritmik-olumu/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Gerçekliği İnşa Etmek: Çerçeveleme Etkisi</title>
		<link>https://contextdergi.com/gercekligi-insa-etmek-cerceveleme-etkisi/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/gercekligi-insa-etmek-cerceveleme-etkisi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Sedat Erol]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 08 Aug 2025 09:15:55 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Akademiden Topluma: Bilim İletişimi Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<category><![CDATA[Çerçeveleme]]></category>
		<category><![CDATA[Enformasyon]]></category>
		<category><![CDATA[Erving Goffman]]></category>
		<category><![CDATA[Framing Effect]]></category>
		<category><![CDATA[Haber]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[Medya Manipülasyonu]]></category>
		<category><![CDATA[Medya Okuryazarlığı]]></category>
		<category><![CDATA[Robert Entman]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=3624</guid>

					<description><![CDATA[<p>-Nihal Akbudak İllüstrasyonlar: Nihal Akbudak Haberi şekillendiren yalnızca onun içeriği değildir. Haberin sunuluş şekli, kelimelerin seçimi, verilmek istenen mesaj, haberin ardındaki bakış açısı gibi pek çok etken okuyucunun algılama biçimine doğrudan etki eder. Bunun temel nedeni, bilginin aktarıldığı perspektiften bir anlam kazanmasıdır. Söz konusu perspektif ve anlam aktarım süreci, çerçeveleme etkisi (framing effect) olarak bilinen  [...]</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/gercekligi-insa-etmek-cerceveleme-etkisi/">Gerçekliği İnşa Etmek: Çerçeveleme Etkisi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h1><strong><span style="color: #339966;"><span style="font-family: georgia, palatino, serif;"><em><span class="Apple-converted-space" style="font-size: 12pt; color: #000000;">-Nihal Akbudak</span></em></span></span></strong></h1>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-3635" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-scaled.jpg" alt="" width="2560" height="1810" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-200x141.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-300x212.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-400x283.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-600x424.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-768x543.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-800x566.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-1024x724.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-1200x848.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-1536x1086.jpg 1536w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/Adsiz_Resim-3-scaled.jpg 2560w" sizes="(max-width: 2560px) 100vw, 2560px" /></p>
<p><em>İllüstrasyonlar: Nihal Akbudak</em></p>
<p>Haberi şekillendiren yalnızca onun içeriği değildir. Haberin sunuluş şekli, kelimelerin seçimi, verilmek istenen mesaj, haberin ardındaki bakış açısı gibi pek çok etken okuyucunun algılama biçimine doğrudan etki eder. Bunun temel nedeni, bilginin aktarıldığı perspektiften bir anlam kazanmasıdır. Söz konusu perspektif ve anlam aktarım süreci, çerçeveleme etkisi (framing effect) olarak bilinen bir olguyu devreye sokar. Bu etkiyi kısaca açıklamak gerekirse, aynı olay iki farklı kaynaktan farklı perspektiflerde sunulduğunda, bu olayın algılanış şekli değişir. Çerçeveleme etkisi yalnızca yazılı ya da görsel medyada değil, sanat alanında da güçlü biçimde kendini gösterebilir. Örneğin, bir illüstrasyon sanatçısı olarak ürettiğim her şeyde çerçeveleme etkisine başvurmam kaçınılmaz oluyor. İllüstrasyonlarımda gözlemlediğim en önemli şeylerden biri hikâyenin izleyici tarafından nasıl algılandığı. Yansıttığım hikâye sadece ne çizdiğimle değil nasıl çizdiğimle de belirleniyor. Örneğin bir iç çatışmayı anlatmak isterken, figürü küçük ve köşeye sıkışmış hâlde gösterdiğimde illüstrasyon yalnızlık ve dışlanmışlık duygusu uyandırıyor. Ancak aynı figürü merkeze yerleştirip çevresine bulanık formlar eklediğimde “kontrolü kaybetme” duygusu ön plana çıkıyor. Bu fark, çerçeveleme etkisinin sanatın içinde bile ne kadar güçlü olduğunu bir bakıma göstermiş oluyor.</p>
<p>Gerçek ya da kurmaca olsun, insanlar neyi önce görür, hangi unsura odaklanırsa anlam orada başlıyor. Çerçeveleme etkisinin temellerini, sosyolog Erving Goffman’ın 1974 yılında yayımladığı <i>Frame Analysis</i> <i>(Çerçevenin Analizi)</i> adlı eser ile atılmış. Bu eserde bireylerin deneyimlerini, zihinsel çerçeveleri doğrultusunda algıladığını öne sürülmüştür. Goffman’a göre olaylar, detaylandırılma biçimleriyle de şekil alır. Goffman’ın ardından medya ve siyasal iletişim konularında çalışan Robert Entman da bu teoriyle yakından ilgilenmiştir.<span class="Apple-converted-space">  </span>Entman 1993 yılında <i>Journal of Communication</i> adlı dergide yayımlanan <i>Framing: Toward Clarifiction of a Fractured Paradigm</i> <i>(Çerçeveleme: Parçalanmış Paradigmanın Açıklığa Kavuşturulması Üzerine)</i> makalesinde çerçeveleme etkisini şu sözlerle dile getirmiştir:“Çerçeveleme, gerçekliğin belirli yönlerini seçerek onları daha belirgin kılma ve böylece sorunun tanımını, nedenini, değerlendirilmesini ve önerilen çözümü yapılandırma sürecidir.” Entman’ın tanımından da görüleceği üzere çerçeveleme etkisi, bilginin kitlelere sunuluşunda nasıl bir yol izlendiğini ve bu bilginin ne şekilde anlaşıldığını anlamlandırmada merkezi bir araç vazifesi görmektedir.<span class="Apple-converted-space"> </span></p>
<p>Gündelik hayatta da somut örneklerine rastladığımız çerçeveleme etkisini şu şekilde betimleyebiliriz; alışveriş yapmak için bir markete girdiğinizi hayal edin. Bu marketin herhangi bir reyonunda birbirinin aynısı olan iki ürünle karşılaştınız. Ürün ambalajlarını incelerken, paketlerinden birinde “%10 şeker içerir” yazıyorken diğerinde “%90 şekersiz” ifadesi bulunduğunu fark ettiniz. Bu etiket, içeriği aynı olmasına rağmen tüketici tercihlerinin değişmesine yol açabiliyor. Çünkü olumlama içeren “çerçeve” tüketicinin zihninde pozitif bir algı yaratıyor ve yönelimini değiştiriyor. Bunun gibi örnekler çerçeveleme etkisinin en basit gündelik eylemlerimizde dahi ne kadar belirleyici olduğunu gösteriyor.<span class="Apple-converted-space"> </span></p>
<p>Psikolog Daniel Bernoulli, 1738 yılında ortaya çıkardığı <i>Beklenen Fayda Kuramı</i> ile insanların karar verirken her olasılığı ve getiriyi değerlendirdiğini, ardından beklenen faydayı hesaplayarak karar verdiğini ileri sürmüştür. Amos Tversky ve Daniel Kahneman ise insanların belirsizlik altında nasıl karar verdiğini incelemek amacıyla bir dizi deneyler yapmış ve rasyoneliteyle alakalı çelişkilerin olduğunu gözlemlemişlerdir. İnsanların olumlu çerçeveye daha ılımlı, olumsuz çerçeveye daha mesafeli ve uzak tepkiler vermesi ile <i>Beklenen Fayda Kuramı’nın </i>yetersizliğini ortaya koymuşlardır. Kahneman ve Daniel 1976 yılında “Beklenti Teorisi” adında yeni bir teoriyi ileri sürmüşlerdir. Bu teoriye göre insanların, karar verme süreçlerinde duygusal ve bilişsel önyargılarla karar aldığı ve seçimlerini çoğu zaman kayıptan kaçınma içgüdüsüyle yaptıklarını öne sürmüştür. Bu çalışma ile beklenti teorisi bağlamında çerçeveleme etkisinin teorik temelleri oluşturulmuştur.</p>
<p>Yıl 1981’e geldiğinde ise Tversky ve Kahneman insanların çerçeveleme etkisine duyarlılığını gözlemlemek amacıyla “Asya Gribi” deneyini gerçekleştirmiştir. Deneyde üniversite öğrencileri ve akademisyenlere ABD’yi tehdit eden ölümcül bir salgının olumlu ve olumsuz biçimde çerçevelenmiş iki senaryosundan bahsedilmiştir.<span class="Apple-converted-space">  </span>Denekler rastgele bir şekilde iki gruba ayırılıp, ardından ilgili senaryoyu bu iki gruba farklı şekillerde çerçeveleyerek aktarmışlardır. Bu deneyde A programında 200 kişiye kesin hayatta kalacak bilgisi verilirken, B programında ise %33 ihtimalle 600 kişi kurtulacak, %66 ihtimalle hiç kimse kurtulamayacak bilgisi verilmiştir. Sonuçlar katılımcıların %72’sinin A programını seçmesiyle ve insanların “kazanç” odaklı çerçevede riskten kaçınma eğilimi olduğunu göstermiştir. İkinci grubaysa senaryo, olumsuz çerçevede aktarılmıştır. C programında, 400 kişi kesinlikle ölecek, D programında ise %33 ihtimalle hiç kimse ölmeyecek, %66 ihtimalle 600 kişi ölecek şeklinde senaryolar sunulmuş ve bu senaryo katılımcıların “kayıp” odaklı çerçevede risk alma eğiliminin ağır basması sebebiyle %78’in program D’yi seçmesiyle sonuçlanmıştır. Bu deneyle Tversky ve Kahneman, Beklenti Teorisi’nin temel taşlarını oturtmuş ve çerçevelemenin psikolojik etkilerini bilimsel olarak kanıtlamıştır. Çerçevelemenin, toplumun bilimsel bilgiye yaklaşım biçimini<span class="Apple-converted-space"> </span>ve bilginin toplumsal kabulünü etkileyen bir yanı olduğu yadsınamaz bir gerçek. Ayrıca bu etkinin sosyal mecralarda da aynı şekilde olması kaçınılmaz. Bu nedenle çerçeveleme etkisinin medya, siyaset ve bilim iletişimi bağlamında ciddi bir etki yarattığını göz ardı etmemeliyiz. Bu etkiyi çıkar elde etmek amacıyla kullanan mecralar, kamuoyunun karar verme sürecini ideolojik ve politik çıkarları gözeterek manipüle etme gücüne sahiptir. Enformasyon akışında karar verici konumda olanlar, kitleleri belirli bir yöne çekmek amacıyla bilgiyi kendi istedikleri şekilde çerçeveleyerek vurgular ve söz konusu enformasyonu yeniden inşa ederek kamuoyuna sunar. Bu süreç, gerçekler değiştirilmese bile, bilginin bilinçli olarak ön plana çıkarılan yönüyle yeni bir anlam ve algı yaratabilir. Örneğin bir protesto, “hak arayışı” olarak çerçevelenebilirken “kamu düzenini tehdit eden bir olay” olarak da kamuoyuna sunulabilir.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-3636" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/08/cc2.jpg" alt="" width="2048" height="2048" /></p>
<p>Bu, izleyicinin nasıl hissettiğini ve düşündüğünü belirleyebilir. Bu yanıyla çerçeveleme, bilgi üretiminin ve aktarımının tarafsız değil, çıkar ilişkilerine gömülü olduğunu gösterir. Bu durum bilim iletişiminin toplumsal kabulünün tehlikeye girmesine yol açabileceği gibi, toplumsal kabulün etkili bir şekilde gerçekleşmesini de sağlayabilir. Bilimin aksine medya, yapısı gereği hızlı tüketim ve dikkat çekicilik üzerine çalışır. Medyanın bu işleyiş biçimi, bilimsel faaliyet ve çıktıların basitleştirilip popülerleştirilmesi kaygısıyla, bilimsel bilginin bilim iletişimi esaslarından koparılmasına ya da anlamın saptırılmasına sebep olabilir. Çerçevelenen bazı bilimsel haberler incelendiğinde, yayımcıların popülerleştirme hamlelerinin izini sürebiliriz.</p>
<p>Örneğin; Hürriyet’in 20 Haziran 2021 tarihinde yayımlanan “Türkiye’de aşılamada yeni umut: Sinovac etkili mi?” manşetli haberinde, haberin “umut çerçevesi” altında sunulduğunu ve yaratılmak istenilen algının, toplumda güven inşa etme, aşı sürecini olumlu gösterme üzerine kurgulandığını gözlemleyebiliriz. Bu çerçeve altında bir başlık negatif bir durum için pozitif duygular hissetmemize sebep olabilir. Buluş bilimsel olarak henüz erken aşamadaysa bile haberi umut çerçevesi ile sunmak toplumsal heyecana neden olurken, toplumu fazla beklentiye de sokabilir. Bu kısa örneğin de gösterdiği gibi bilimsel bilginin sunum şeklinin, kitlelerin yönlendirilmesi ve bilginin manipülasyonu bakımından etkisi olduğu son derece açıktır. Sonuç olarak bilgi yalnızca içerikten ibaret değildir. Bilim haberleri, nasıl sunulduğuyla da toplumun algısını derinden etkiler. Haberde kullanılan kelimeler, tercih edilen çerçeveleme ve iletilen duygusal mesaj, bilginin kabulünü ve anlamını yapılandırır. Bu nedenle bizler, medyadan gelen her haberi eleştirel bir gözle okumalı, farklı kaynakları karşılaştırmalı ve haberin ardındaki niyet edilen çerçeveyi fark etmeye çalışmalıyız. Sadece “ne oldu?” değil, “haber nasıl sunuluyor?” sorusunu da sormak, bilgiyi manipülasyonlardan ayırıp gerçeklere daha derinden yaklaşmamızı sağlar. Bilgiye körü körüne teslim olmak yerine bilinçli ve sorgulayıcı bir yaklaşımla hareket edersek, bilgi karşısındaki tutumumuzu daha net ve sağlıklı bir şekilde değerlendirebiliriz.<span class="Apple-converted-space"> </span></p>
<p><a href="https://contextdergi.com/gercekligi-insa-etmek-cerceveleme-etkisi/">Gerçekliği İnşa Etmek: Çerçeveleme Etkisi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/gercekligi-insa-etmek-cerceveleme-etkisi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Üretim mi? Yaratım mı? Yapay Zekâ ve Müzik İlişkisi</title>
		<link>https://contextdergi.com/uretim-mi-yaratim-mi-yapay-zeka-ve-muzik-iliskisi/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/uretim-mi-yaratim-mi-yapay-zeka-ve-muzik-iliskisi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Editör Newslab]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 22 May 2025 09:24:04 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Söyleşi]]></category>
		<category><![CDATA[Yeni Paradigma: Yapay Zekâ Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[alp tunç]]></category>
		<category><![CDATA[bildiri]]></category>
		<category><![CDATA[gökhan kırdar]]></category>
		<category><![CDATA[ilker deliceoğlu]]></category>
		<category><![CDATA[kenan vural]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[müzik]]></category>
		<category><![CDATA[ses mühendisi]]></category>
		<category><![CDATA[sibel tüzün]]></category>
		<category><![CDATA[üretim]]></category>
		<category><![CDATA[yapay zeka]]></category>
		<category><![CDATA[yaratım]]></category>
		<category><![CDATA[yeni medya]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=3347</guid>

					<description><![CDATA[<p>-Baran Sönmez Geçtiğimiz 2024 yılı içerisinde müzik dünyasının başta; ABBA, The Cure, Radiohead, Nick Cave, Stevie Wonder, Billie Eilish, Nicki Minaj, Katy Perry, Elvis Costello, R.E.M. gibi ünlü müzisyenlerin de içinde bulunduğu 13 bin 500 sanatçının imzasını taşıyan açık bir mektup yapay zekânın yaratıcı eserler üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekmek amacıyla yayımlamıştı.  Universal Music Group  [...]</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/uretim-mi-yaratim-mi-yapay-zeka-ve-muzik-iliskisi/">Üretim mi? Yaratım mı? Yapay Zekâ ve Müzik İlişkisi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em>-Baran Sönmez</em></strong></p>
<p><span data-contrast="none"><img decoding="async" class="size-full wp-image-3349 aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995.png" alt="" width="1084" height="1417" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995-200x261.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995-229x300.png 229w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995-400x523.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995-600x784.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995-768x1004.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995-783x1024.png 783w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995-800x1046.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/klm-scaled-e1747904463995.png 1084w" sizes="(max-width: 1084px) 100vw, 1084px" /></span></p>
<p><span data-contrast="none">Geçtiğimiz 2024 yılı içerisinde müzik dünyasının başta; ABBA, The Cure, Radiohead, Nick Cave, Stevie Wonder, Billie Eilish, Nicki Minaj, Katy Perry, Elvis Costello, R.E.M. gibi ünlü müzisyenlerin de içinde bulunduğu 13 bin 500 sanatçının imzasını taşıyan açık bir mektup yapay zekânın yaratıcı eserler üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekmek amacıyla yayımlamıştı.</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Universal Music Group gibi büyük plak şirketlerinin yanı sıra Amerikan Müzisyenler Federasyonu, ABD’li oyuncu sendikası ve Avrupa Yazarlar Konseyi’nin de destek verdiği, bir milyondan fazla imza alan açık bildiri; yapay zekânın lisanssız kullanımının sanatçıların geçim kaynaklarını tehdit ettiğini beyan etmişti.</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Aralarında besteci Max Richter, yazar Kazuo Ishiguro, ve aktör Julianne Moore ve Kevin Bacon’ın da bulunduğu sanatçılar, üretken yapay zekânın yaratıcı çalışmaları eğitmek için kullanılmasını protesto ettiler. Yayımladıkları mektupta &#8220;Yaratıcı eserlerin, yapay zekâyı eğitmek için lisanssız kullanımı kabul edilemez&#8221; demişlerdi.</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Bende yaşanan bu gelişmelerin ışığında Türkiye’nin önde gelen bazı müzisyenlerine Yapay Zekâ ve müzik ilişkisini, yapay zekanın müzik sektörü üzerinde yaratması ön görülen sorunlarına ve işin hukuki boyutuna ilişkin sorular sordum. Beni kırmayarak verdikleri doyurucu görüşleri için son derece müteşekkirim.</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><em><img decoding="async" class="wp-image-3352 size-full aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546.png" alt="-İllüstrasyon: Fatma Selin Taşkıran" width="1024" height="578" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546-200x113.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546-300x169.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546-400x226.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546-600x339.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546-768x434.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546-800x452.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/gokhan-kirdar-e1747905008546.png 1024w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></em></p>
<p><b><span data-contrast="none">Gökhan Kırdar (Müzisyen-MESAM Başkan Yardımcısı)</span></b><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">“Bir müzik eserinin sahibi olmak demek, “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu” uyarınca o eserin içinde yer alan ana melodilerin ve bu melodilerin harmonik olarak tınlamasını sağlayan akorların, özgün yazarı ve yaratıcısı olmak demektir. Bir eserin özgünlüğü ise melodisini oluşturan nota dizilimlerinin ve akor sıralanışlarının benzersizliği belirler. Bu nedenle, yapay zekâ ile müzik üretiminin ortaya çıkardığı sonuçları kişiler tam olarak sahiplenemedikleri ve ispatlayamadıkları sürece “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunları” tarafından sunulan haklara sahip sayılamazlar. İzinsiz yayın gerçekleştirdikleri için hak ihlali suçu işlemiş olurlar. IMPF &#8211; Bağımsız Müzik Yayıncıları Uluslararası Forumu, dünya genelinde 200 bağımsız müzik şirketi tarafından onaylanan bir kılavuz yayımladı. Bu kılavuz, &#8220;etik ilkeler&#8221; olarak geçiyor, Müzik şirketleriyle yapay zekâ firmaları arasında şeffaf bir iş birliği sağlamayı hedefliyor. Bu ve benzeri çalışmalar, insanlığın keşfettiği tüm yeni endüstriyel icatların hak sahipliği üzerindeki yasalaşma sürecinin başlangıcı olacaktır. Yapay zekâ gibi yeni teknolojilerin kullanım koşulları, mevcut “Fikir ve Sanat Eserleri Haklarını” koruyan yasalara göre uyarlandığında, ülkelerin yasa yapıcıları tarafından vakit kaybetmeden karara bağlandığında bu oluşan belirsiz, ne yapacağını bilememe sürecinin sonlandırılmasını ve eser sahiplerine vereceği maddi ve manevi zararın hemen önüne geçilmesini sağlayacaktır. “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu”, insan haklarının bir uzantısı olarak oluşmuştur. Bir fikir ve sanat eserinin yaratıcısı eğer siz değilseniz, o eseri kendi eserinizmiş gibi hiçbir izin almadan kullanmanızı ve ticari kazanç elde etmenizi engelleyerek yüksek cezai rakamlarla tazminat ödemenize yol açacaktır.”</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"><em><img decoding="async" class="wp-image-3354 size-full aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321.png" alt="-İllüstrasyon: Fatma Selin Taşkıran" width="992" height="540" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321-200x109.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321-300x163.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321-400x218.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321-600x327.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321-768x418.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321-800x435.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/sibel-tuzun-e1747905284321.png 992w" sizes="(max-width: 992px) 100vw, 992px" /></em> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Sibel Tüzün (Müzisyen &#8211; Voice Academy Kurucusu)</span></b><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">“</span></b><span data-contrast="none">Bir süredir İngiltere’de yaşıyorum. ‘The Musicians Union (United Kingdom)’ üyesi olduğum için oradan takip ediyorum, yapay zekâ ile ilgili gelişmeleri. Müzik endüstrisindeki birçok sanatçı, yapay zekayı destekleyici bir şekilde kullanıyor. Bence zorluk, üretken yapay zekâ etrafında şekilleniyor. Yapay zekanın müzik üretebilmesi için milyonlarca veriyi taraması, kalıplara bakması ve sonra yeni bir müzik üretmesi gerekiyor. Ancak ortaya çıkan yeni bir müzik değil, tamamen başka orijinal içeriklere dayanan bir üretim oluyor. Yani aslında yapay zekanın yaratamayacağını, ancak üretebileceğini hatırlamak gerçekten önemli. Bu sebeple, yapay zekâ müzik eserleri veya bir bütün olarak yaratıcı içerik üretirken telif hakkını tanıması kritik önem taşıyor. Bu, o eseri üretmek için o içeriği kullanma iznine sahip olmak anlamına geliyor. Yapay zekâ tarafından üretilen müziğin orijinal yaratıcılarının haklarının sıkı bir denetim ve lisanslama ile korunması şu an ihtiyacımız olan şey.”</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"><em><img decoding="async" class="wp-image-3357 size-full aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611.png" alt="" width="968" height="520" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611-200x107.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611-300x161.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611-400x215.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611-600x322.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611-768x413.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611-800x430.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/kenan-vural-e1747905367611.png 968w" sizes="(max-width: 968px) 100vw, 968px" /></em></span></p>
<p><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Kenan Vural (Müzisyen / Yüksek Sadakat)</span></b><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">“Üretkenlik konusunda yardımı oluyormuş gibi görünse de yapay zekânın yaptığı, temelde bir kolaj çalışmasından ibarettir. Gerçek bir yaratım olduğunu düşünemeyiz. ‘Telif Kanunu’nda konuya ilişkin bazı düzenlemeler yapılması gerektiğini düşünen müzisyenlerdenim. Müzik, bestecilik ve söz yazarlığı kendimizi en iyi ifade ettiğimizi düşündüğümüz enstrümanlar olduğu için seçtiğimiz yol. Kendi sözümüzü yazmayıp, kendi sesimizi çıkartmadan, bu işleri yapay zekâya yaptırırsak bu işlere girme sebebimizi kaybetmiş olmaz mıyız?”</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none"><img decoding="async" class="wp-image-3358 size-full aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886.png" alt="" width="986" height="490" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886-200x99.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886-300x149.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886-400x199.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886-600x298.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886-768x382.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886-800x398.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/alp-turac-e1747905461886.png 986w" sizes="(max-width: 986px) 100vw, 986px" /></span></b></p>
<p><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Alp Turaç (Ses Mühendisi / Sertab Erener &#8211; Fazıl Say &#8211; Sıla)</span></b><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">“Sanatçı sanatı neden yapar, bunu düşünmek gerek. Belki bu ekonomik ortamda söylediklerim tepki çekebilir ancak bence sanat, içsel bir zorunluluğun sonucunda ortaya çıkar. Velhasıl sanatçıların geçimlerini nasıl sağlayacakları, sanatın yaratılması açısından konu dışıdır. Eğer bir dinleyici, bir sanatçının üretimi yerine yapay zekânın üretimini tercih ediyorsa, bu durum sanatçıyla değil dinleyici ile ilgilidir. Teknolojik gelişmelerin sanatı olumsuz etkileyeceğini düşünmüyorum. Zira synthesizer, kemandan daha ‘az’ bir enstrüman değildir. Taş plağa kayıt da dijital kayıttan daha sanatsal değildir. İnsan, elindeki araçlarla içsel zorunluluğunun gerekliliklerini yerine getirir ve bunu yapmaya devam edecektir. Dün ahşaba gerilmiş yaylarla ya da tuval ile, bugün yapay zekâ ile belki de yarın tekrar mağara duvarlarına el izi basarak veya taşla, kemikle… Sanatın özü değişmez.”</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none"><img decoding="async" class="aligncenter wp-image-3359 " src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568.png" alt="" width="1013" height="485" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568-200x96.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568-300x144.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568-400x191.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568-600x287.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568-768x368.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568-800x383.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2025/05/ilker-deliceoglu-e1747905549568.png 988w" sizes="(max-width: 1013px) 100vw, 1013px" /></span></p>
<p><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">İlker Deliceoğlu (Müzisyen &#8211; Aranjör / Kalben)</span></b><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">“Yapay zekânın lisanssız şekilde kullanımı, birçok sanatçının geçim kaynağını ve emeğini riske atıyor. Türk müzik sektöründe de benzer bir durum var: Şarkıların dijital platformlarda izinsiz manipüle edilmesi veya yapay zekâ kullanılarak türetilen içeriklerin orijinal eserlerle rekabet etmesi gibi sorunlar. Bizim gibi üreticiler için bu hem etik bir mesele hem de mesleki bir tehdit. Özellikle bağımsız müzisyenler, telif haklarının ihlâli konusunda en savunmasız kesim. Müzisyenler olarak bu yeni dünyaya ayak uydururken, yaratıcı ve yapıcı çözümler geliştirmeliyiz. Teknolojiyi, yaratıcılığımıza hizmet edecek şekilde kullanmak önceliğimiz olmalı ancak bu sürecin temelinde, sanatçıların eserlerinin ve kimliklerinin etik kurallar çerçevesinde korunması gerektiği unutulmamalıdır. Yapay zekâ bir araç olabilir; ancak o aracın sanatın ruhunu ele geçirmesine izin vermemeliyiz. Sonuç olarak, Türk müzik endüstrisinin hem teknolojiyle barışık hem de köklerine bağlı bir şekilde ilerlemesi gerektiğine inanıyorum. Bir müzisyen ve üretici olarak, bizim hikâyemiz hâlâ insanlar arasında kurduğumuz duygusal bağlarla değerli. Yapay zekânın, bu bağın bir parçası olmasına izin verelim ama onu yönetenin biz olduğumuzu unutmayalım.”</span><span data-ccp-props="{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559740&quot;:256}"> </span></p>
<p><a href="https://contextdergi.com/uretim-mi-yaratim-mi-yapay-zeka-ve-muzik-iliskisi/">Üretim mi? Yaratım mı? Yapay Zekâ ve Müzik İlişkisi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/uretim-mi-yaratim-mi-yapay-zeka-ve-muzik-iliskisi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Vietnam Savaşı&#8217;nın Medyaya Etkisi</title>
		<link>https://contextdergi.com/vietnam-savasinin-medyaya-etkisi/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/vietnam-savasinin-medyaya-etkisi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Sedat Erol]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 19 Nov 2024 18:21:35 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<category><![CDATA[ABD]]></category>
		<category><![CDATA[John F. Kennedy]]></category>
		<category><![CDATA[komünizm]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[televizyon]]></category>
		<category><![CDATA[vietnam]]></category>
		<category><![CDATA[vietnam savaşı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=3237</guid>

					<description><![CDATA[<p>-Mustafa Burak Avcı Geçtiğimiz yüzyıl, içerisinde küresel savaşları ve sayısız çatışmaları barındırması açısından insanlık tarihinin en karanlık dönemlerinden birisiydi. Bu yüzyılın korkunç hatıralarından birisi olan Vietnam Savaşı, medyanın savaşın temel aktörlerinden birisi olması sebebiyle diğer savaşlardan farklı bir noktada konumlanıyor. İkinci Dünya Savaşı’nda, propaganda araçlarının gücünün farkına varılması, televizyonun evlere girmesi, taşınabilir kameranın icadı gibi  [...]</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/vietnam-savasinin-medyaya-etkisi/">Vietnam Savaşı&#8217;nın Medyaya Etkisi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em>-Mustafa Burak Avcı</em></strong></p>
<blockquote><p><span style="font-size: 14pt;">Geçtiğimiz yüzyıl, içerisinde küresel savaşları ve sayısız çatışmaları barındırması açısından insanlık tarihinin en karanlık dönemlerinden birisiydi. Bu yüzyılın korkunç hatıralarından birisi olan Vietnam Savaşı, medyanın savaşın temel aktörlerinden birisi olması sebebiyle diğer savaşlardan farklı bir noktada konumlanıyor.</span></p></blockquote>
<p class="s2">İkinci Dünya Savaşı’nda, propaganda araçlarının gücünün farkına varılması, televizyonun evlere girmesi, taşınabilir kameranın icadı gibi unsurlar süreci doğrudan etkilediği için Vietnam Savaşı, aynı zamanda <strong>“Televizyon Savaşı”</strong> olarak da biliniyor. Çünkü savaş sadece cephede değil aynı zamanda Amerikan medyasında da veriliyor. Savaş alanından kilometrelerce uzak insanlar oturdukları yerden savaşa tanıklık edebiliyor. Hatta savaş sürecine de doğrudan ve dolaylı olarak etki ediyor da denilebilir.</p>
<p class="s2">Bu sırada, teknolojik gelişmeler ışığında kullanılmaya başlanan kameralar ve yayın araçları ile anbean kayıt alınan bu savaş, medyanın bu kadar etkili olması, hatta savaşın gidişatını direkt olarak değiştirebilmesi açısından, mihenk taşı olarak da kabul görüyor. Tabii bu süreci ve medyaya etkilerini anlamak için öncelikle <strong>Vietnam Savaşı’nı ardından tüm bu sürecin temellerini oluşturan, Soğuk Savaş sürecini incelemek gerekiyor.</strong></p>
<p>&nbsp;</p>
<div id="attachment_3245" style="width: 2010px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-3245" class="wp-image-3245 size-full" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original.jpg" alt="" width="2000" height="1308" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-200x131.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-300x196.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-400x262.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-600x392.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-768x502.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-800x523.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-1024x670.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-1200x785.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original-1536x1005.jpg 1536w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/original.jpg 2000w" sizes="(max-width: 2000px) 100vw, 2000px" /><p id="caption-attachment-3245" class="wp-caption-text"><span style="font-size: 10pt;">Mart 1965&#8217;te, Kamboçya sınırına yakın, Tay Ninh&#8217;in 18 mil kuzeyinde bir Viet-Cong kampına düzenlenen saldırıda, Güney Vietnamlı kara birliklerinin ilerlemesini desteklemek amacıyla havada asılı duran ABD Ordusu helikopterleri ağaçlık alana makineli tüfek ateşi açıyor. (AP Fotoğrafı/Horst Faas)</span></p></div>
<p>&nbsp;</p>
<p class="s2">İkinci dünya savaşının sonunda Hitler Almanya&#8217;sı İttifak Kuvvetler ve Sovyetler Birliği tarafından yenilgiye uğruyor. Bu durum da dünyayı iki farklı kutba ayırıyor. <strong>Sovyetler’in Doğu Bloğu ve Amerika’nın NATO’su. Yeni oluşan ve farklı ideolojilerin hâkim olması için mücadele eden bu iki blok, kitlesel imha silahları ile silahlandığı için devamlı savaşlardan, topyekûn seferberlikten kaçınıyor.</strong> Fakat savaş, soğuk bir formda, medya ve karşılıklı propaganda yoluyla sürmeye devam ediyor. Uzay yarışı, nükleer silahlanma, hayat standartları gibi birbirinden farklı konularda birbirlerine karşı yarışırken, küresel anlamda etki alanlarını genişletmek için de yeni çatışma alanları yaratıyorlar. Zaten bu yüzden bu sürece Soğuk Savaş deniliyor. Savaş medya ve propaganda ile süregeliyor.</p>
<p class="s2">Sovyetler Birliği’nin Asya kıtasındaki etki alanın genişlemesiyle, ABD başkanı Eisenhower temel bir düşman yaratmak adına 1954 yılında halka, kendi yaratımı olan “Domino Teorisi’nden” bahsediyor. “Bir komünist devrim, yeni devrimler doğurur.” diyen Eisenhower, Asya kıtasında yaşanan Çin Halk devrimini, ardından Kore Savaşını ve en sonunda Vietnam’ın Fransa koloni yönetimini ele geçirmesini, birbirine çarpıp devrilen domino taşlarına benzetiyor.</p>
<p class="s2">Vietnam’da, Fransa’nın ağır bir yenilgi sonucu kaybetmesiyle iki yeni hükümet kuruluyor. Kuzeyde Hồ Chí Minh önderliğinde komünist bir cumhuriyet, güneyde ise Ngô Đình Diệm önderliğinde demokratik bir cumhuriyet. Bölünme ve hükümetlerin kurulmasından kısa bir zaman sonra Kuzey Vietnam, birleşik bir devlet için Güney’e savaş açıyor. Amerika ise yeni dış işleri politikasının arkasında durmak ve yaklaşan komünist rejimlerin artışını propaganda aracına dönüştürmek için Güney Vietnam’a açıkça destek sağlayacağını halka duyuruyor. Yaratılan ortak düşman korkusuyla medyanın ve halkın desteğini alan Amerika, başlangıçta sadece askeri danışmanlık, silah yardımı ve özel timleri ile Güney Vietnam’a destek sağlıyor olsa da Kennedy’nin seçilmesi işleri kızıştırıyor.</p>
<p class="s2"><strong>John F. Kennedy, Amerika Silahlı Kuvvetleri’ni, resmen Vietnam Savaşı’na dahil edeceğini açıklıyor.</strong> Tabii, bu olaylar çerçevesinde halkın desteği alındığı için Amerika’nın neredeyse tamamı savaşa girme kararını onaylıyor. Medya savaşın kolaylıkla kazanılacağını söylediği ve sürekli anti komünist propagandası yaptığı için televizyon ve gazetelere herhangi bir sansür ya da kısıtlama getirilmiyor. Halk sonuna kadar savaşı destekliyor. Ne de olsa Amerikan medyasının yarattığı, sürekli beslenen gizli bir düşmana karşı açılan bir savaş. Reklamlar, filmler, haberler sürekli olarak savaşın gerekliliği ve öneminden bahsediyor.<span class="s3">Ame</span><span class="s3">rikan medyasında, ABD </span><span class="s3">demokrasi</span><span class="s3"> ve özgürlüğü</span><span class="s3">, Vietnam ise komünizm </span><span class="s3">ve yıkımı </span><span class="s3">temsil ediyor.</span></p>
<p class="s2">Hatta mevcut hükümet bu durumdan o kadar memnun kalıyor ki, sıcak savaşın yaşandığı cephe hattına özellikle gazetecileri ve muhabirleri davet ediyor. Vietnam’da kameralar savaşı çekiyor, çekilen görüntüler Tokyo’da düzenleniyor, Amerika’da sansürsüz bir şekilde yayımlanıp, her evde Vietnam Savaşı izleniyor. Gazetelerde ise boy boy Amerika kazanıyor manşetleri atılıyor. <span class="s3">Ancak </span><span class="s3">Vietnam’da </span><span class="s3">medyada gözükenden </span><span class="s3">çok daha fazlası</span><span class="s3"> yaşanıyor</span><span class="s3">.</span><span class="s3">H</span><span class="s3">alkın acıları</span><span class="s3">, </span><span class="s3">medyanın propaganda amacıyla yarattığı büyülü anlatının fazlasıyla dışında kalıyor</span><span class="s3">.</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<div id="attachment_3253" style="width: 2011px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-3253" class="wp-image-3253 size-full" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-scaled.jpg" alt="" width="2001" height="2560" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-200x256.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-235x300.jpg 235w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-400x512.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-600x767.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-768x982.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-800x1023.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-801x1024.jpg 801w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-1200x1535.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-1201x1536.jpg 1201w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-1601x2048.jpg 1601w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/Vietnamese_Air_Force_A-1E_Skyraider_drops_napalm_circa_in_1967_cph.3c28858-scaled.jpg 2001w" sizes="(max-width: 2001px) 100vw, 2001px" /><p id="caption-attachment-3253" class="wp-caption-text"><span style="font-size: 10pt;">Bir Vietnam Hava Kuvvetleri A-1E Skyraider uçağı, 1967 civarında bir operasyon sırasında napalm bombası bırakıyor.</span></p></div>
<p>&nbsp;</p>
<p class="s2"><span class="s3">S</span><span class="s3">avaşın</span><span class="s3">, </span><span class="s3">Amerika&#8217;nın üstünlüğünü kanıtlayacağı ve dünya üzerindeki komüni</span><span class="s3">zmin </span><span class="s3">sonlandırlacağı mesajı veriliyordu.</span> <strong>“Kızıllar”</strong> Amerika medyasında, sivil halkın televizyonunda her gün savaşı kaybediyor. Fakat Vietnam’da işler televizyondaki gibi yürümüyordu. C<span class="s3">ephede askerler </span><span class="s3">gittikçe </span><span class="s3">umutsuz</span><span class="s3">laşırken</span><span class="s3">, medya halkın moralini yüksek tutmak için savaşı kazandıklarına dair </span><span class="s3">sahte bir tablo yaratıyordu.</span></p>
<p class="s2">Vur-kaç taktikleri ile Amerikan ordusuna karşı mücadele eden Vietkong gerillaları Vietnam’ın derin ormanlarında savaşıyor, tüneller kazıyor, bubi tuzakları döşüyor, açık alan savaşlarına girmiyor. Coğrafyayı tanımayan, daha önce bu iklimde bulunmayan Amerikan askerleri düşmanı tespit edemiyor bu sebeple savaşı senelerce kazanamıyor. Ormanları Napalm ile yakıyor, kimyasal gaz sıkıyor, tarlaları tahrip ediyor, köyleri yok ediyor. İşin kötüsü, tüm bu süreci Amerika medyası, sansürsüz bir şekilde televizyonlarda yayımlıyor. <span class="s3"><strong>Savaş, halkın televizyonda izlediği sıradan şovlardan birisiymiş gibi sunuluyordu. Bu da savaşın vahşi gerçeklerini gizliyordu. Bombalar, ölüm ve yıkım</strong></span><strong><span class="s3">Amerikan medyasında</span><span class="s3"> herhangi bir banka reklamından daha değerli değildi.</span></strong></p>
<p>&nbsp;</p>
<div id="attachment_3249" style="width: 1610px" class="wp-caption alignnone"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-3249" class="wp-image-3249 size-full" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War.jpg" alt="" width="1600" height="1074" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-200x134.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-300x201.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-400x269.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-600x403.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-768x516.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-800x537.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-1024x687.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-1200x806.jpg 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War-1536x1031.jpg 1536w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/UPI-photographer-Kyoichi-Sawada-Vietnam-War.jpg 1600w" sizes="(max-width: 1600px) 100vw, 1600px" /><p id="caption-attachment-3249" class="wp-caption-text"><span style="font-size: 10pt;">UPI fotoğrafçısı Kyoichi Sawada, Vietnam Savaşı sırasında cephe hattında çekim yaparken. (Fotoğraf: UPI)</span></p></div>
<p>&nbsp;</p>
<p class="s2">Medyada Amerika, savaşı kazanırken Pentagon’da işler öyle yürümüyor. Yakın zamanda Amerika Birleşik Devletleri, “Son Derece Gizli” belgelerin çok büyük bir kısmını halka açık olarak yayımladı. Bu belgelerden birisi de 10 Mart 1965’te yayımlanan “Vietnam Savaşı, Eylem Planı” belgesiydi. Bu belgeye göre savaşta fiilen bulunan Amerika’nın temel amacı “Aşağılayıcı Yenilgiden Kaçınmak” maddesi olarak belirlenmişti. Çünkü Amerika Vietnam’da komünist ideolojiye savaş açmış, savaşın başladığı ilk günden beri kazandığını ilan etmişti. Artık cephede bir yenilgi, Vietnam’ın demokratikleşme mücadelesinden çıkarak, Amerika’nın temel meselesine dönüşmüştü. Kendinden gururla bahseden, kendini dünyanın en büyük gücü ilan eden, demokrasi ve özgürlüğün meşalesi Amerika, Asya’da adı belki de ilk defa savaşta geçen komünist bir Vietnam’a kaybedemezdi. Özellikle her gün, medyaüzerinden biz kazandık mesajı veren bir Amerika varsa, mesela imaj ve gurura dönüşür. Kaybedeceğini bilerek savaşa devam etmekten başka çaresi kalmaz.</p>
<p class="s2">Kennedy suikastından sonra başkanlık yapan B. Jhonson’un yönetiminde, kaybettiğini fark eden, aşağılayıcı bir yenilgiden korkan Amerika, 1965 yılından sonra 300.000 askeri daha savaş alanına göndermeye karar veriyor. <span class="s3">Savaşın ilk yıllarının aksine hükümetin söylemini destekleyen medya, artan savaş karşıtı hareketlerin baskısıyla </span><span class="s3">duruşunu değiştirmeye </span><span class="s3">başlamak zorunda kalıyor</span><span class="s3">.</span><span class="s3"> Geçmişteki duruşlarına karşın,</span> <span class="s3">g</span><span class="s3">azeteler ve televizyon kanalları, Vietnam’daki başarısızlıkları daha açık bir şekilde ele a</span><span class="s3">lmaya başlayarak,</span><span class="s3"> halkın artan öfkesini </span><span class="s3">televizyon ekranlarına </span><span class="s3">yansıtmak zorunda kal</span><span class="s3">ıyor.</span></p>
<p class="s2"><span class="s3">Haliyle </span><span class="s3">medya, </span><span class="s3">savaş karşıtı hareketlerin sesi olmaya </span><span class="s3">başlayınca ortalık</span><span class="s3"> iyice karışıyor. </span><span class="s3">Jhonson</span><span class="s3"> önderliğinde</span><span class="s3">, kaybedildiği resmi bir şekilde bilinen, </span>Vietnam Savaşın’da aktif bulunan Amerika askerlerinin sayısı 700.000 bini aşıyor. Ceset sayısı artıkça savaş karşıtı eylemler büyüyor, bazen medya sansürleniyor; yürüyüşler, eylemler, öğrenci hareketleri sokakları dolduruyor. Amerika’nın hoşuna giden, anti-komünist propagandalar yapan, savaşı meşru gösteren ana akım medya, ülke içerisinde yeni bir yaratıyor. Artık Amerika hem ülkede medya ve sivil halkla; hem de Vietnam’da Vietkong’la karşı karşıya kalıyor.</p>
<p class="s2"><strong>30 Ocak 1968’de Kuzey Vietnam ilk defa ofansif taktikler (Ted Ofansif) benimseyerek açık alanda savaşmaya başlıyor. Her sene olduğu gibi ordunun büyük bir kısmı yılbaşı için memlekete dönmüş, kutlamalar yaparken Amerika ordusu Vietnam’da gafil avlanıyor.</strong></p>
<p class="s2"><span class="s3">S</span><span class="s3">avaşın başında</span> Vietnam kazanıyor gibi gözükse bile, aslında açık alanda şansı olmadığı için, kayıp üstüne kayıp vererek büyük miktarda savaşı kaybediyor. Amerika ilk defa cephede bu kadar başarılı mücadele ediyor, hatta deyim yerindeyse Vietnam savaşını kazanıyor bile denilebilir. <span class="s3">Taarruzun ilk günlerinde </span><span class="s3">Vietkong</span><span class="s3"> kuvvetlerinin </span><span class="s3">Amerikan üsl erine saldırıları ve</span><span class="s3"> Demokratik Vietnam </span><span class="s3">başkent</span><span class="s3">i </span><span class="s3">Saigon’da</span><span class="s3"> Amerikan Büyükelçiliği&#8217;ne yapılan saldırılar</span><span class="s3">ı, medya, </span><span class="s3">dramatik bir şekilde yansıtıl</span><span class="s3">ıyor.</span><span class="s3"> Halk, televizyonda sürekli</span><span class="s3"> olarak açık alanda yaşanan</span> <span class="s3">muhaberede </span><span class="s3">Amerikan</span><span class="s3"> askerlerinin </span><span class="s3">ölümlerini</span><span class="s3"> izl</span><span class="s3">iyor.</span><span class="s3"> Bu görüntüler,</span><span class="s3"> zaten karışmaya başlamış </span><span class="s3">olan Amerika</span><span class="s3"> kazanını iyice kaynatıyor</span><span class="s3">.</span> <span class="s3">Z</span><span class="s3">aferlerin yanı sıra savaştaki vahşeti de gözler önüne ser</span><span class="s3">erek</span><span class="s3">, k</span><span class="s3">amuoyunda</span><span class="s3">ki savaş karşıtlığını iyice körüklüyor.</span></p>
<p class="s2"><span class="s3">Bu sürece damga vuran, kaynayan kazanı havaya uçuran iki önemli olay yaşanıyor. Bunlardan </span><span class="s3">ilki Amerika’nın</span><span class="s3"> en tanınmış gazetecilerinden Walter </span><span class="s3">Cronkite</span><span class="s3">, az ön</span><span class="s3">ce bahsi geçen</span> <span class="s3">Tet</span><span class="s3"> Taarruzu sırasında</span> <span class="s3">yaptığı yayınlarda savaşın kazanılamayacağını açıkça dile getir</span><span class="s3">iyor.</span><span class="s3"> Onun bu yorumu, Amerikan halkında savaşın sona erdirilmesi gerektiği fikrini </span><span class="s3">iyice güçlendiriyor.</span> <span class="s3">Bu cesurca eylem m</span><span class="s3">edyanın büyük isimlerinin savaşa yönelik eleştirileri</span><span class="s3">ne de kap</span><span class="s3">ı</span><span class="s3"> açıyor.</span></p>
<p class="s2"><span class="s3">Diğer ve bence en önemli olay ise bu </span>sırada büyümekte olan Amerika “Siyahi mücadelesinin” lideri Martin Luther King suikasta uğruyor.  Siyahi davası ve savaş karşıtı eylemler birleşiyor, birbirlerine güç veriyor. Durum öyle bir hale geliyor ki, ülkenin dört bir tarafından yüz binlerce kişi sokaklara akın ederek, Amerika’yı protesto ediyor. Bu olaylar sonucunda medyanın da etkisiyle çığ gibi büyüyerek Amerika’yı kelimenin tam ve doğru anlamıyla iç savaşın eşiğine kadar getiriyor. Dönemin başkanı Jhonson istifa ediyor, sıradaki seçimlerden çekildiğini ilan ediyor. Bu durumun sonunda ordu Vietnam’da kazanıyor ama, kaybeden taraf yıkıcı bir şekilde Amerika oluyor.</p>
<p class="s2"><strong>“Savaşı Bitireceğim” sloganlarıyla seçime katılan Nixon, savaştan bıkmış halkı arkasına alarak ezici üstünlükle seçimi kazanıyor.  Nixon, Kuzey Vietnam’ın lideri Hồ Chí Minh ile masaya oturuyor</strong>.</p>
<div id="attachment_3240" style="width: 830px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-3240" class="wp-image-3240 size-full" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370.jpg" alt="" width="820" height="435" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370-200x106.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370-300x159.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370-400x212.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370-600x318.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370-768x407.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370-800x424.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/11/16370.jpg 820w" sizes="(max-width: 820px) 100vw, 820px" /><p id="caption-attachment-3240" class="wp-caption-text"><span style="font-size: 10pt;">Sivil haklar lideri Dr. Martin Luther King Jr., destekçilerine sıcak bir şekilde selam verirken.</span></p></div>
<p class="s2"> “Vietnamizasyon” kampanyasıyla normalleşme sürecini başlatıyor. Amerika ordusu çok yüksek miktarda; mühimmat, silah ve mekanize ekipmanı Güney Vietnam’a teslim edip sıcak çatışmadan çekiliyor. 1975 yılına kadar savaş devam ederken, Amerika hala havadan destek verip mühimmat desteği sağlasa bile Kuzey Komünist Vietnam savaşı kazanmayı başarıyor. 2 Ocak 1975 yılında birleşik Demokratik Vietnam Cumhuriyeti kuruluyor. K<span class="s3">uzey Vietnam’ın savaşı kazanması ve birleşik Demokratik Vietnam Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla, medyada Amerikan yenilgisi kendisinde oldukça geniş bir yer buluyor. </span></p>
<p>Bu dönemin genelinde medya, savaşın Amerika&#8217;ya olan maliyetini ve halkın yaşadığı hayal kırıklığını sıklıkla işleyerek adeta Amerika’yı cezalandırıyor. <strong>Vietnam Savaşı&#8217;nın sonu, medyada kelimenin tam anlamıyla “Amerikan trajedisi&#8221; olarak ele alınıyor ve bu, Amerikan halkının savaş sonrası psikolojisini derinden etkileyerek, savaşın yalnızca askeri bir yenilgi değil, aynı zamanda ulusal bir travma olduğunu sürekli vurguladı.</strong></p>
<p><a href="https://contextdergi.com/vietnam-savasinin-medyaya-etkisi/">Vietnam Savaşı&#8217;nın Medyaya Etkisi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/vietnam-savasinin-medyaya-etkisi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Can Uğur Anlatıyor: Gazetecilik Sektöründe Merak Edilenler</title>
		<link>https://contextdergi.com/can-ugur-anlatiyor-gazetecilik-sektorunde-merak-edilenler/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/can-ugur-anlatiyor-gazetecilik-sektorunde-merak-edilenler/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Beykent Newslab]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 02 Aug 2024 12:52:06 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geleceğin Sanatı: Oyun Tasarımı Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[Söyleşi]]></category>
		<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<category><![CDATA[can uğur]]></category>
		<category><![CDATA[cumhuriyet gazetesi]]></category>
		<category><![CDATA[gazeteci]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[muhabir]]></category>
		<category><![CDATA[Türkiye]]></category>
		<category><![CDATA[yapay zeka]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=3086</guid>

					<description><![CDATA[<p>-Eren Kurt Cumhuriyet Gazetesi Haber Müdürü Can Uğur haber odalarındaki görev paylaşımından günümüz gazetecilik ekosistemine sektöre girmek isteyenler için merak edilenleri yanıtladı. Can Bey öncelikle merhaba. Bize “Ben yazacağım, gazeteci olacağım.” Diye karar verdiğiniz süreçten başlamak isterim. Tabii. İstanbul Üniversitesi’nde Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bitirdim. O dönem siyasetle ilgilendiğim için gazetecilik kavramına, yazma eylemine  [...]</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/can-ugur-anlatiyor-gazetecilik-sektorunde-merak-edilenler/">Can Uğur Anlatıyor: Gazetecilik Sektöründe Merak Edilenler</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em>-Eren Kurt</em></strong></p>
<blockquote><p><span style="font-size: 14pt;">Cumhuriyet Gazetesi Haber Müdürü Can Uğur haber odalarındaki görev paylaşımından günümüz gazetecilik ekosistemine sektöre girmek isteyenler için merak edilenleri yanıtladı.</span></p></blockquote>
<p><strong>Can Bey öncelikle merhaba. Bize “Ben yazacağım, gazeteci olacağım.” Diye karar verdiğiniz süreçten başlamak isterim.</strong></p>
<p>Tabii. İstanbul Üniversitesi’nde Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bitirdim. O dönem siyasetle ilgilendiğim için gazetecilik kavramına, yazma eylemine çok yabancı değildim. Sürekli okuyor ve yazıyordum. İdol olarak benimsediğim isimler de vardı. Uğur Mumcu, İlhan Selçuk bu isimlerin başında. Onların yazılarını okurken gazeteci olmaya çok mu uzağız diye düşünürdüm. Daha sonra Birgün gazetesi ile tanışma fırsatım oldu, gazete o zamanlar yeni kurulmuştu. Gazeteyi politik olarak da gazetecilik, habercilik anlamında da beğendiğim için sürekli okuyordum. Yazarlarıyla okulumuzda yapılan bir etkinlik sırasında tanışma fırsatı buldum ve beni gazeteye davet ettiler. Birgün gazetesinin kapısından ilk kez içeri girdiğimde o kadar etkilenmiştim ki bir daha oradan çıkamadım. Benim için gazetecilik bu şekilde başladı.</p>
<p>Ben işin zanaat kısmının çok önemli olduğunu düşünenlerdenim ve gazetecilik sadece motivasyonla yapılabilecek bir iş değil. Her alanda olduğu gibi büyük bir çalışma ve disiplin gerekiyor. Öğrenilir olan her şey bir disiplinle var edilip, çalışmayla ilerletilebilir. Motivasyonla her zaman olamaz, ülkenin hâli ve kişisel durumlarımız bunu etkileyebilir ama zaten motivasyon işin bence yüzde yirmilik kısmı. Sonuç olarak bu mesleğin hem kurumsal hem pratik bir tarafı var.</p>
<p><strong>Gazetecilik alanında akademik anlamda genel olarak etik tartışmalar ve basın tarihi çalışmaları rağbet görüyor. Ancak gazeteciliğin hakikat, gerçek gibi kavramlar üzerinden felsefi bir anlatısı da var. Bu anlatı Türkiye’de politik durumla da oldukça iç içe. Bu anlamda dengeyi nasıl kuruyorsunuz?</strong></p>
<p>Gazeteciliğin teknik yönleri çok önemli. Mesela ben alaylı olduğum için haber yazım teknikleri konusunda çok ahkâm kesebilecek durumda değilim. Mesleğe ilk başladığımda ise hem okullu hem alaylı olmamam benim için bir handikaptı. Siyaset okumuş olmam içinde bulunduğum disipline farklı bir disiplinle bakmama olanak sağlıyor ve yararları oluyor. Etik kısım çok önemli ve etik dediğimiz şey ise ideolojik siyasetten bağımsız değil. Günlük hayatta yaptığımız en basit eylem bile politik bir durumun yansıması olarak karşımıza çıkıyor. Siyaset bilimi okuduğum için bir haberde konunun arka planını ve etik tartışmayı görebiliyorum. Bunları fark edebildiğim için o habere bakışım değişiyor. Çünkü arka planı gördüğünüz için olayı yavan bir şekilde vermek yerine, olayın arkasındaki ideolojik yansımaları görebiliyorsunuz. Bu ise habere bakışınızı değiştiriyor. Mesela bir eylem yapılıyor ve polis müdahale ediyor diyelim. Siz bu haberi 5N1K kuralına göre yazıyorsunuz. Habercilik anlamında hiçbir problem yok ama siz bu insanların anayasal olarak toplanma hakkı olduğunu biliyorsunuz. Aslında anayasal hakkın engellenmesinden ortaya çıkan bir gasp var ve insanların hakkını talep etme durumu var. Olayın arka planında bir engellenme ve engellenme sonucunda olan olay var. Böyle baktığınızda olayın ideolojik arka planını görebiliyorsunuz.</p>
<p>İdeolojik olarak bunları anlattığınız takdirde ise başka bir haber ortaya çıkar. Bence gazetecinin biraz olayların arka planına odaklanması gerekiyor. Olguyu net biçimde çekebilirseniz haberi zenginleştirirsiniz.</p>
<p><strong>Birgün gazetesinden sonra Cumhuriyet serüveniniz başlıyor ve haber müdürü oluyorsunuz. Haber müdürü teknik olarak ne iş yapar?</strong></p>
<p>Haber müdürlüğü işin en mutfak kısmı olarak değerlendirilebilir. Haber merkezleri ve bu merkezlere bağlı çalışan muhabirler var. Genellikle herkesin haber alanları var. Haftanın ilk günü masaya oturuyoruz ve ben notlar almış oluyorum. Geçen hafta bu olmuş veya 1 Mayıs yaklaşıyor gibi bir gündemim var. Bu gündemlerle ilgili o alana dair çalışan arkadaşlara “bunu sen yapabilir misin” diye soruyorum. Bence burada en önemli konu bir haber müdürü olarak muhabiri çalıştırabilmek. Aslında biraz teknik direktör gibi düşünmek lazım, siz on numara oynayan birini sol beke koyarsanız takıma yararı olmaz. Haberin baş yaratıcısı da muhabir olduğu için onun özelliklerini bilmek, onun hangi alanda daha iyi haber yapabileceğinin eleştirisini yapmak son derece önemli. Bunu yapabildiğiniz zaman muhabirden verim alıyorsunuz, bu yüzden toplantı yapıldığı zaman onları alanlarına göre dağıtıyorum. Bunun dışında muhabirlerin kendi çalıştıkları özel dosyalar var, bu dosyalar haberin unsurları eksik olduğu için haberleştirilemeyen dosyalar. Mesela devam haberi yapılacaktır ama ulaşılması gereken birine ulaşılamamıştır, bu durumda haberi bekletirsiniz. Muhabirler yapacakları devam haberlerini ve işleri sırayla anlatır. Kendi adıma muhabir bir hafta içerisinde saydığı işlerin yüzden yetmişini yapmışsa iyi bir muhabirdir. Birkaç tane haber çıkarmıştır ve bu haberlerden biri ülkenin gündemini belirlemiştir, bir sorunu ortaya çıkarmıştır. Bir muhabir bunu sağlayabiliyorsa bu da çok önemli.</p>
<h4>“Muhabir bir hafta içerisinde saydığı işlerin yüzden yetmişini yapmışsa iyi bir muhabirdir. Birkaç tane haber çıkarmıştır ve bu haberlerden biri ülkenin gündemini belirlemiştir, bir sorunu ortaya çıkarmıştır.”</h4>
<p>Bir de muhabiri dürtmek, çalıştırmak dediğimiz bir tabir vardır. Muhabir bazen işin içine çok fazla girdiği zaman haberin yan unsurlarını gözden kaçırabiliyor. Burada ise devreye biz giriyoruz ve muhabiri asiste ediyoruz. Mesela farklı dönemde iki yürüyüş olmuştur, biri hilafet yürüyüşü biri de kadınların 8 Mart’ta yaptığı gece yürüyüşü gibi. Bir yürüyüşe izin verilirken diğeri yasaklandı ve bu habere hangi açıdan bakılması gerektiğiyle ilgili insan hakları haberleri yapan muhabirlerimizle konuşuyoruz. Bu haberler birleştirilebilir mi veya bunların arka planında ne var gibi sorulara cevap arıyoruz. Yani farklı alanlarda, muhabirin göremeyeceği alanları muhabirin önüne sunabiliyoruz. Burada en temel koşul muhabirin haber anlamında disipline edilmesidir. Disipline edilmiş bir muhabir, haber müdürünün istediği bir şeydir. Ayrıca muhabiri moral anlamında düştüğü durumlarda motive etmek, haberlerini parlatmak gerekebilir. Gazetecilikte haber parlatma dediğimiz şey haberin içindeki küçük detaylarda gizlidir. O detayı öne çıkarırsak haber bambaşka bir yere gidebilir. Bu sayede haberin temeli değişir ve haber bambaşka bir yere gider. Muhabirden gelen haberi direkt okuyan haber müdürünün işi ise muhabirin gözden kaçırdığı detayı alıp haberin ana ögesi haline getirebilir. Dediğim gibi elinizde olan muhabiri iyi kullanmak, iyi analiz etmek ve gerektiği yerde zorlamak önemlidir. Gelen ajans metinlerini muhabire düzelttirmekten bahsetmiyorum. Bazı haber müdürleri bunu neden ben yapayım diye düşünüyor ama sen o işlerle uğraşırsan, muhabir kendi özel haberine yoğunlaşır ve çok daha güzel bir haber çıkarabilir. Ben burada on dakikalık bir haberi düzeltmeyi tercih ederim, ben haberi düzelteyim sen daha iyi bir haber yap.</p>
<p>Burada insan yönetimi dediğimiz şey devreye giriyor. Kendi adıma söylersem muhabirle hiyerarşik bir ilişki kurma taraftarı değilim. Tabii ki kurumsal hiyerarşi sağlamak lazım yoksa iş yaptıramazsınız ama arkadaş gibi olmak lazım. Çünkü gazetecilik 9-6 yapılacak bir iş değil ve bunu bürokratik bir mekanizmaya indirgediğiniz zaman işin tadı kaçar.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-full wp-image-3091" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv.png" alt="" width="1280" height="720" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-200x113.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-300x169.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-400x225.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-600x338.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-768x432.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-800x450.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-1024x576.png 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv-1200x675.png 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/cumhuriyet-tv.png 1280w" sizes="(max-width: 1280px) 100vw, 1280px" /></p>
<h4>“Gazetecilik 9-6 yapılacak bir iş değil ve bunu bürokratik bir mekanizmaya indirgediğiniz zaman işin tadı kaçar.”</h4>
<p><strong>Haber müdürü, hiyerarşinin neresinde bulunuyor? Bir yayın toplantısında kimlerden sorumludur?</strong></p>
<p>Teknik olarak söyleyeyim haber müdürü, muhabirin üstüdür. Bir de genel yayın yönetmeni ve yazı işleri müdürü vardır. Yazı işleri müdürü editörlerden sorumludur. Müdürler arasında hiyerarşik bir ilişki yoktur. Haber müdürü ise genel yayın yönetmenine bağlıdır. Yazı işleri ile ilişkimiz şöyledir; haberin sayfada görülmesinden, mizanpajına onlar yaptığı için yazı işleri müdürüne haber anlatılır. Yazı işleri ve editörler neyi nereye alacaklarına karar verir, haber müdürü buna karışmaz. Haber müdürü bu haber çok güzel, büyük görürseniz iyi olur diyebilir ama karar yazı işlerine aittir. Mutfak işi bizde yani. Haber müdürü muhabirleri yönlendirir. Ürünü çıkartıp verirsin onlarsa ya alır ya almaz. Fakat fiili olarak söylüyorum, haberin büyüklüğü, küçüklüğü, sağı, solu, ıvırı, zıvırı gibi durumlarda haber müdürü müdahale edebilir.</p>
<p><strong>Haber yayımlarken sizi sınırlayan unsurlar var mı, karar mekanizması bu anlamda nasıl işliyor?</strong></p>
<p>Her gazetenin kendine ait yayın ilkeleri ve kuralları vardır. Yayın ilkeleri sizin anayasanızdır. Nasıl yaşadığınız ülkede anayasaya aykırı hareket etmek suçsa, gazetecilik anlamında da yayın ilkelerine riayet etmek durumundasınız. Habercilik anlamında ayrımcı, ötekileştirici, cinsiyetçi, pornografik haberler yapmamamız gerekir. Yayın ilkeleri dışında genel gazetecilik ilkelerine de uymamız gerekir. Kendi adıma söylemem gerekirse kadın cinayeti, çocuk istismarı gibi durumlarda üstün yararlılık ilkesini gözeterek haber yapıyoruz. Çocuk, konum itibarıyla hiyerarşik olarak yetişkine kıyasla daha aşağıda olduğu için onun haklarını korumak zorundasınız. Tabii bunun haberin ana olgusunu yok etmeden yapılması lazım. Fakat yine söylüyorum olgu ana meseledir ve siz pozitif ayrımcılık yapacağım diye yalan haber yapamazsınız. Haberin objektif olması lazım.</p>
<h4>“Gazetecilik kurumsal olarak gelişemedi, bireysel olarak gelişti. Sosyal medya da bunu biraz etkiledi. İletişim biraz da imajdır ve kurumlar imaj çağına çok ayak uyduramadı.”</h4>
<p><strong>Yapay zekâya çok kısa değinmek istiyorum. Yapay zekâ ile ilgili çok fazla yazı görmeye başladık. Sizce yapay zekâ gazetecilik üzerinde nasıl bir etki bırakacak?</strong></p>
<p>Yapay zekânın gazeteciliği bitireceğini düşünmüyorum. Sonuç olarak tarihsel olarak makine kırıcılar değiliz ve kendimizi teknolojiyle uyumlu hâle getirmek durumundayız. Ben Türkiye’de yapay zekâ konularının çok geriden geldiğini düşünüyorum. Bakıldığı zaman yapay zekâ tabanlı çalışan kaç internet sitesi veya kurum var ki? Yapay zekâyı kaba bir eksene sıkıştırırsak hata etmiş oluruz. İşimizi elimizden almayacak ama biçimin değişmesini sağlayacak.</p>
<p>Kapitalizmin ilk çıktığı dönemlerde özellikle buharlı makinelerin keşfiyle birlikte o dönemin sol hareketleri makine kırıcılık yapmışlardı. Tarihsel olarak baktığımız zaman ise makinelerin, insanların işlerini ellerinden almadıklarını gördük.</p>
<p>Ben yapay zekâyı çok geç keşfettim. Biz gazeteciliğe ilk başladığımız zamanlarda bu konu çok tartışılıyordu. Yapay zekâ hayatımıza belki 2-3 yıl önce girdi ama bu işle ilgilenen insanlar bunun çok önceden beri konuşulduğunu biliyor. Bu alanda çok değerli işler yapılıyor, biz hep kendimizi kalıplara sıkıştırdık. Düşünün matbaa teknolojisi geliştiği zaman gazetecilerin işi elinden alındı mı, hayır. Gazetecilik bir hikâye anlatma biçimi ve bu hikâyeler mağara resimlerinden, bugün geldiğimiz noktaya kadar hep anlatıldı. Bundan sonra da anlatılacak, çünkü herkesin bir hikâyesi var ve gazetecilik bir hikâye anlatma biçimi. Biz de bunu yaparken neden yapay zekâdan yararlanmayalım, teknolojiyle kavga etmenin bir anlamı yok. Ben bu anlamda yapay zekânın gazeteciliği olumlu ilerletebileceğini düşünüyorum ama bunun bir de ama kısmı var. Kapitalist sistemde, mülkiyet ve sahiplik ilişkisinin bu kadar kesin olduğu yerlerde yapay zekâ elbette bu durumdan etkilenecektir. Burada demokratik bir işleyiş ve teknolojik modelleme olmazsa işte o zaman yapay zekâ hayatımızı zindana çevirebilir.</p>
<p>Teknolojik düzeyde manipülasyonun ne kadar ileri gidebileceğini ve sosyal mecralarda yalan haberin ne kadar hızlı yayıldığını görüyoruz. Mülkiyet ve ezen-ezilen ilişkisinin bu kadar yoğun olduğu bir sistem içinde yapay zekâ da bundan etkilenecektir. Teknolojinin kimin tarafından kullanıldığı burada önemli bir mesele. Bizim yapmamız gereken bu ilişkileri demokratikleştirmek ve herkesin ulaşabileceği kanallar açmak. Mesleki ve etik kodları yapay zekâ ile uyumlu hâle getirmemiz lazım. İnternet haberciliği diye bir alan var ama burada hâlâ etik, meslek ilkeleri yok. Basılı medyaya koyduğumuz normlar internete uymuyor ama bunun üzerine düşünmek istemiyoruz.</p>
<p><strong>Biçimsel olarak değişiklik gösterecek dediniz. Orada kullandığınız biçimsel ifadesini biraz daha açabilir misiniz?</strong></p>
<p>Örneğin bir muhabirin otuz dakikada yazdığı bir haberi yapay zekâ iki dakikadan daha az bir sürede yazabiliyor. Tabii ki yanlışlıklar oluyor ama senin daha uzun sürede yazdığını o daha hızlı yazıyor ve sen kalan vakitte haberde bir sorun varsa onu düzeltmeye çalışıyorsun. Sonuç olarak ise beş dakika içinde bir haber ortaya çıkıyor. Editöryal olarak müdahale etmen gereken haberler çok vaktini alabiliyor. Haber çok önemli değil ama müdahale edilmesi gerekiyor, burada devreye ChatGPT girebilir.</p>
<p>Çok hızlı hareket etmen gerektiği zamanlarda ise yine yapay zekâ ve ses teknolojileri yardımcı oluyor. Örneğin gazetede kullanacağın bir fotoğraf için bile yapay zekâdan hızlıca yardım alabiliyorsun, bu yönden işimiz kolaylaştı. Fakat işin demokratikleşme kısmı var. Ben her şeyi yapay zekâya yaptırabilirim diye bütün editörleri işten atayım demek olmaz. Burada kurallar koymamız gerekiyor. Bu meselenin bambaşka bir boyutu ve bunu inkâr edemeyiz. Yaşadığımız sistemi dikkate almadan, yapay zekâyı sadece sorunlarımızı çözecekmiş gibi ele almayı doğru bulmuyorum. İkisi arasında bir denge kurmamız lazım.</p>
<p>Ayrıca meslek olarak baktığımız zaman yıllardır ipleri elinde tutan tipler var ve bunlar her şeyi tekeline almış. Bir şeylerin artık değişmesi lazım, bunları hiç mi konuşmayacağız? Aradan kaç yıl geçmiş, Ay’a gidilmiş, devrim niteliğinde şeyler olmuş ama bunlarda hâlâ aynı kodlar. Ondan sonra ise Z kuşağı dediğimiz insanların mizah malzemesi oluyorsun.</p>
<p><strong><img decoding="async" class="wp-image-3092 alignleft" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi.png" alt="" width="349" height="349" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-66x66.png 66w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-150x150.png 150w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-200x200.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-300x300.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-400x400.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-600x599.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-768x767.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi-800x799.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2024/07/dergi.png 869w" sizes="(max-width: 349px) 100vw, 349px" />Türkiye’de okurun medyaya güveni kırılmış durumda. Bu güven ortamı tekrar nasıl sağlanabilir?</strong></p>
<p>Burada iğneyi biraz kendimize batıralım. Tırnak içinde yandaş medya dediğimiz, sadece iktidarın bülteni gibi çalışan bir medya türü çıktı. Tarihin her döneminde iktidarlar borazanlığını yapacaklarını birini isterler. Bizim dönemimizde ise bu biraz daha çirkinleşti ve kabalaştı.</p>
<p>Ben bir gazeteciyim bu yüzden biri politik görüşüme yakın dahi olsa benim iktidarım olmayacak. O gelse onu da eleştireceğim, işim bu. Bir tabir vardır, birilerinin bir yerlerde yazılmasını istemediği şeylere haber denir diye. Geriye kalanlar ise halkla ilişkiler çalışmasıdır. O yüzden biz iktidar kim olursa olsun söylememiz gerekeni söyleyeceğiz. Bu dönemde iktidar medyası dediğimiz medya iktidara iyilik yapmıyor aslında. Seviye düştü ve habercilik bir kaygı taşımadan yapılamıyor. Bunlar olurken biz de işin içindeydik belki kalemimizi satmadık ama o güven yitiminde de bir şey yapmadık. Popstar diye bir tür çıktı ve isimler ön plana çıkmaya başladı. Kurumlar, gazetecilerin öne çıkan isimler kadar öne çıkamadılar. Gazetecilik kurumsal olarak gelişemedi, bireysel olarak gelişti. Sosyal medya da bunu biraz etkiledi. İletişim biraz da imajdır ve kurumlar imaj çağına çok ayak uyduramadı. Ben bunu çok doğru bulmuyorum, gazetecinin ismi tabii ki olmalı ama bu toplumda bir konfor alanı yaratıyor. Gazeteci olayı direkt çözemez o olaya ışık tutar. Toplum ise olayı direkt gazetecinin aydınlatmasını istiyor. Ayrıca bir toplumda gazetecinin bu kadar ön plana çıkması, o toplumda bir şeylerin işlemediğini gösteriyor. Toplum geride dursun, hiçbir şeye karışmasın isteniyor.</p>
<p>Birkaç gazeteci televizyona çıkıyor ve kavga ediyor. Onların anlattıklarını dinliyorsun ve toplum zihinsel anlamda alıklaşıyor. Pasif bir toplumsal alan ortaya çıkıyor. Biz davalara gidiyoruz, yılmadık yazıyoruz ve hoşumuza gidiyor ama bence gazetecilik bu değil. Burada iktidarında suçu var ama topu iktidara atmak bana kolaycılık gibi geliyor. Evet bu dönemde olanları gördün, biliyorsun ama sen niye seçenek olmadın? Bu sadece iktidar kötü demekle olmuyor, bu tek başına yeterli değil. Bu tek başına bir konfor alanı yaratıyor ve bu çok tehlikeli.</p>
<p><strong>Biraz da Cumhuriyet TV’nin Youtube kanalından bahsedebilir miyiz?</strong></p>
<p>Ben Youtube kanalının haber müdürlüğünü de yapıyorum ve orayı büyütmek istiyoruz. Burası gelir modeli anlamında çok kârlı bir alan. Öte yandan ekipman ve benzeri şeyler çok daha kolay yönetilebiliyor, çok ergonomik bir alan. Biz Youtube hesabını biraz daha büyütmek istiyoruz, şu anda 400 bin abonemiz var. Bir milyona doğru gidiyoruz ve bu süreçte yeni işler yapacağız. Youtube’u tanımlamam gerekirse ne televizyon ne de internet. Televizyonla seviyeli bir birlikteliği var. Arkadaşlarımızın çoğu televizyon başlangıçlı. Gelir kaynağı olarak önemli bir kaynak ve insanlara ulaşma noktasında güzel bir mecra. Toplumumuz okuma anlamında biraz tembel, görsel açıdan biraz daha dikkatli. Bunun bilimsel yönleri de var. Göçebe bir toplum olduğumuz için ve bilgi de yerleşik olduğu için buna hiç ihtiyaç olmamış. Bir şeyi görüyorsun ve başka bir yere gidiyorsun. Anlık ve görsel olaylar daha kritik oluyor. O anlamda Youtube bu alanı dolduruyor. Yeni teknolojiyi yoğun şekilde kullanmaya ve daha fazla hikâye anlatmaya başlayacağız. Biz olayı konuşan yüzler olmaktan çıkararak hikâyeler anlatmaya çalışıyoruz.</p>
<p><strong>Bu bölümden çok fazla mezun var. Ben de iletişim öğrencisiyim ve bu sektörde yer alacağız. Neleri farklı yapmalıyız?</strong></p>
<p>Ben dâhil kimsenin uzun uzadıya verdikleri tavsiyelere gazeteci arkadaşlarımın çok güvenmemesi lazım. Çünkü her insanın hikâyesi farklıdır ve biz bu hikâyelerin aslına bakıyoruz. Burada önemli olan yapmış olduğun ve yapmaya çalıştığın işi anlaman. Ne istediğini çok iyi anlaman lazım ve bunu soru sorarak, yanıt arayarak yapmak lazım. Çevreye bakıp mesela kendi adıma söylersem ben Can Uğur olmalıyım gibi bir düşünceye girmemek lazım. Çünkü her insanın ayrı bir hikâyesi var. Çünkü senin yapabildiklerin, yeteneklerin, yetersizliklerin başka birininkiyle aynı değil. O yüzden de aynı olmayan iki şeyi üst üste getirmeye çalıştığın zaman hatalı bir durum ortaya çıkıyor. Bireyin kendini işin merkezine koyup ne yapmak istediğine bakması lazım. Ana olay şu, bu meslek sevmeden yapılamaz. Aslında bütün söylediklerimin temel ana fi kri bu olabilir. Bu meslek 9-6 yapılacak bir iş değil, gecesi, gündüzü yok. Yıpranma payın var ve devlet bile bunu anladığı için yıpranma payı veriyor. Hikâye anlatmak, ezberlere takılı kalmamak lazım. Haber böyle yazılır gibi bir durum yok. Açın bakın eski haberlere bugün asla yazılmayacak şeyler, bugün yazılan haber farklıdır. Haber formatları değişecek buradaki öz de iyi hikâye. İyi hikâye, çatışma bulmak gerekir. Hikâyeniz hep bir çatışma üzerine kurulmalı. Kendini haklı-haksız ikiliklerinden kurtar. İki tane haklı veya haksız en güzel şeydir çünkü seni çatışmaya zorlar. Çatışma ögesini haberde hep kullan.</p>
<p><strong>Üniversiteden yeni mezun olmuş birisi Cumhuriyet Gazetesi ekibine nasıl katılabilir?</strong></p>
<p>Buraya tabii Skype başvuruları da oluyor ama bu biraz da network işi. Sevdiğimiz, referansına güvendiğimiz isimler oluyor. Bu arkadaşlarla çalışmak ve onları yetiştirmek istiyoruz. Yani gelip buraya başvurabilirler, mail ile çok olmuyor. Attığınız mailler boşlukta sallanıyor. Bu yüzden buraya gelin, gerekirse üç gün gelin. Bunu sadece burası için değil diğer gazeteler içinde söylüyorum. Gidin ve o işi istediğinizi gösterin. Bir yönetici için o işi istediğini göstermek çok kritik bir şeydir. Buraya gelip, aşağıda görüşmek istediğini söylersen ve kendini ifade edersen bu benim için bir kriterdir. İsteyen kişi geliyor, derdini anlatıyor ama diğeri istemiyor ki gelmiyor. Formel olarak ne yapılması gerektiğini soruyorsan, bizim staj başvurularımız oluyor. Özel veya devlet üniversitesi hiç fark etmiyor ve orada öğrenci arkadaşları çok zorlamıyoruz. Tabii staja gelen birini işi öğretmek için zorluyoruz. Bir de yapmayın dediğim bir durum olabilir. Bir gazeteye gidiyorsanız, oraya gerçekten bilerek gidin. Cumhuriyet gazetesinde hangi yazarı okuyorsunuz dediğimde yanıt veremeyen biri benim için eksidir. Gittiğin, gördüğün yere numaradan da olsa bak. Buraya geliyorsun ve gazeteciyi tanımıyorsun.</p>
<p>Mesela bazen gazetecilik öğrencileri staja geliyor ama gazete okumuyorum diyor. Gazetecilik öğrencisi nasıl gazete okumaz? Mesleki olarak bunu yapacaksan basılı gazete okumama lüksün yok, internetten de olsa okuman lazım. Gazete manşetlerine, gazetelerin siyasi çizgilerine bakın. Bunu kabul edin anlamında söylemiyorum ama gittiğiniz yerde bu sizin için bir artıdır. Bunları takip ediyorum, bunları etmiyorum gibi ifadeler sizi öne geçirir. Fakat dediğim gibi her şeyden önce gittiğin yeri tanıman lazım. Cumhuriyet’e geliyor ama yazılarını bilmiyor. O zaman biz seninle neden çalışalım. Senin yerine burayı daha iyi bilen biriyle çalışmak veya bilmese bile öğrenmek isteyen biriyle çalışmak isterim.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/can-ugur-anlatiyor-gazetecilik-sektorunde-merak-edilenler/">Can Uğur Anlatıyor: Gazetecilik Sektöründe Merak Edilenler</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/can-ugur-anlatiyor-gazetecilik-sektorunde-merak-edilenler/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Ankara ve İstanbul Radyoları: Modern Cumhuriyetin Ortak Sesi</title>
		<link>https://contextdergi.com/ankara-ve-istanbul-radyolari-modern-cumhuriyetin-ortak-sesi/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/ankara-ve-istanbul-radyolari-modern-cumhuriyetin-ortak-sesi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Beykent Newslab]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 29 Apr 2024 11:30:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<category><![CDATA[Cumhuriyet Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[2.Sayı]]></category>
		<category><![CDATA[Ankara Radyosu]]></category>
		<category><![CDATA[istanbul radyosu]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[radyo]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=2617</guid>

					<description><![CDATA[<p>Günümüzün hızla değişen medya ekosisteminde, dijital medya araçlarının da çeşitlenmesiyle birlikte radyo, artık göz ardı edildiği düşünülen bir kitle iletişim aracı olarak değerlendirilebilir.</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/ankara-ve-istanbul-radyolari-modern-cumhuriyetin-ortak-sesi/">Ankara ve İstanbul Radyoları: Modern Cumhuriyetin Ortak Sesi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em>-Ege Kürkcü</em></strong></p>
<blockquote><p>Günümüzün hızla değişen medya ekosisteminde, dijital medya araçlarının da çeşitlenmesiyle birlikte radyo, artık göz ardı edildiği düşünülen bir kitle iletişim aracı olarak değerlendirilebilir. Fakat bu araç, Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren ülkenin modernleşmesinde önemli bir role sahip olmuş, toplumda bir birliktelik hissiyatı oluşturmuş, bununla birlikte bilgi ve eğlenceyi bir araya getiren bir platform olarak anılmış, yaygınlaşmış ve evlerin başköşesine on yıllarca yerleşmiştir.</p></blockquote>
<p>Radyo yayıncılığının temelleri Cumhuriyetin ilk yıllarında atıldı. Yeni rejimin ilanından tam dört yıl sonra, Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk; ülkenin modernleşmesi, coğrafya genelinde yaygın bir kitle iletişim ağı oluşması ve eğitim seviyesine katkıda bulunmak gayesiyle radyonun temellerinin atılmasını istedi. Bu gelişmelerin ışığında radyo yayıncılığı Türkiye’de bir sektör olarak ortaya çıkmaya başladı. Fakat o dönemin sesleri bugünlerden duyulamadı. Sebepleri arasında ise kayıt teknolojisinin var olmaması ve arşivcilik geleneğinin oluşmaması yer aldı. Ülkemizde gerçekleşen ilk radyo yayın denemeleri 1921 yılında İstanbul’da başladı. Halka ulaşan ilk radyo deneme yayını Cumhuriyet ilan edilmeden önce 19 Mart 1923’de gerçekleşti. Ülke genelinde bir telsiz şebekesi kurulmuş, İstanbul ve Ankara’da telsiz telgraf vericilerinin yapımına başlanmıştı. Yurtdışından gelen şirketlerle yapılan anlaşmalar sonrası kurulan bu vericiler daha sonrasında dönemin radyo donanımlarıyla geliştirildi ve ilk düzenli radyo yayınları yapılmaya başlandı.</p>
<div id="attachment_2630" style="width: 311px" class="wp-caption alignleft"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2630" class=" wp-image-2630" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-300x210.jpg" alt="" width="301" height="211" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-200x140.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-300x210.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-400x280.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-600x420.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-768x537.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-800x560.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi-1024x716.jpg 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/2-istanbul-radyosu-sanatcilari-ibb-ataturk-kitapligi.jpg 1115w" sizes="(max-width: 301px) 100vw, 301px" /><p id="caption-attachment-2630" class="wp-caption-text"><em>                Fotoğraf: İBB Kültür A.Ş</em></p></div>
<p>Yeni Cumhuriyet’in ilk radyo istasyonu olan İstanbul Radyosu, 6 Mayıs 1927 tarihinde kuruldu ve Cumhuriyet’in dördüncü yılı olan 29 Ekim 1927 gününde resmi olarak yayın hayatına başladı. İlk kez Türk Telsiz Telefon AŞ’ye (TTTAŞ) bağlı olarak faaliyetlerini gerçekleştirmeye başlayan İstanbul Radyosu, Türk halkına müzik, haber, eğitim, kültür ve daha birçok alanda içerik sundu ve radyo yayıncılığının ilk adımları burada atıldı. İstanbul Radyosu, Türkiye’nin farklı bölgelerinden gelen sanatçıları ve kültürel mirası tüm ülkeye taşıyarak ortak ulus bilinci oluşturma konusunda yayınlar gerçekleştirdi. Bu süreçte<br />
kamuoyunu bilinçlendirmek ve eğitmek amacıyla çeşitli programlar düzenledi.</p>
<p>Yeni kurulan Cumhuriyetin başkenti Ankara, ülkenin yönetim merkezi olarak hem siyasi açıdan hem de coğrafi açıdan oldukça büyük bir öneme sahipti. Bu nedenle cumhuriyetin beşinci yılında Ankara Radyosu kurularak İstanbul Radyosu’na ek yayınlar yapılmaya başlandı. Ekim 1928’deki resmi açılışından önce TTTAŞ’a ait Ankara Telsiz Telgraf İstasyonu yayın verebilecek duruma gelmişti. Hatta Mustafa Kemal Atatürk’ün o dönem Cumhuriyet Halk Partisi kurultayında yapacağı konuşmanın da naklen yayınlanması planlanmıştı. Ancak Atatürk fikir değiştirdi ve o konuşmanın yayın hakları konusunda başka bir kurum ile anlaşılması üzerine bu proje rafa kaldırıldı ayrıca açılış da ertelendi. 1929’dan 1938’e kadar ise yaklaşık dokuz defa yer değiştiren Ankara Radyosu kurumsal planlamasını tam olarak oturtamadı. TTTAŞ, radyo hizmetlerinden 18 Ağustos 1936’da çekilerek hizmetlerini tümüyle Türkiye Cumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü’ne (PTT) devretti. Ankara Radyosu, Türkiye’nin siyasi, kültürel ve sosyal gelişimini yansıtmak açısından özel bir konuma sahipti. Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankara Radyosu, Atatürk’ün politikalarını ve Türkiye Cumhuriyeti değerlerini destekleyen programlara yer verdi. Ayrıca sanat ve edebiyat alanında da önemli katkılar sunarak milli kültürü besledi. Ankara Radyosu’nun devreye girmesiyle birlikte çeşitli tadilat ve bakım işlemlerine tabi tutulan İstanbul Radyosu yayınlarına Ekim 1938 itibariyle ara verildi. 19 Kasım 1949’da ise Cumhurbaşkanlığı kararıyla İstanbul Radyosu tekrardan yayın hayatına döndü. Sirkeci’de tarihi postane binasında başlayan serüven, 1949 itibarıyla Harbiye’de inşa edilen Radyoevi’nde devam etti.<img decoding="async" class=" wp-image-2631 alignright" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-300x167.png" alt="" width="379" height="211" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-200x111.png 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-300x167.png 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-400x222.png 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-600x333.png 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-768x427.png 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-800x445.png 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-1024x569.png 1024w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-1200x667.png 1200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/Ankara-Radyosu-Istanbul-Radyosu-da-6-Mayis-1927-1536x854.png 1536w" sizes="(max-width: 379px) 100vw, 379px" /></p>
<p>İki büyük şehirde kurulan bu oldukça önemli radyo istasyonlarının yaratmak istediği çeşitli duygular halkta da karşılık buldu. Radyo o yıllarda Türkiye için sadece bir eğlence aracı değil, aynı zamanda birleştirici bir güç olarak da faaliyet gösterdi. Farklı kültürlerden insanları bir araya getirdi ve Türkiye’nin zengin kültürel çeşitliliğini yansıttı. Eğitim ve bilgi akışı sağlayarak toplumu bilinçlendirme işlevini benimsedi. Türkiye Cumhuriyeti gibi genç bir ülke için radyo, bir ulusun kimliğini inşa etmek ve toplumu bilinçlendirmek açısından kritik bir öneme sahipti. İstanbul Radyosu ve Ankara Radyosu gibi istasyonlar, yüzyıllardır farklı topraklarda yeşeren ve 20. yüzyıla kadar uzanan Türk kültürünü koruma ve yayma amacı edindi. Günümüze geldiğimizde ise, radyo çok çeşitli iletişim araçlarına ve alternatiflerinin çoğalmasına rağmen varlığını sürdürmektedir. Radyo gelişen teknolojilerden yapım ve yayın sürecinde beslenmiş ve internet aracılığıyla da geniş kitlelere erişilebilmiştir. Geleneksel radyo istasyonlarının sesleri bugünlerde arabalarda akıllı telefonlarda, nostaljik radyo cihazlarında takip edilmektedir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/ankara-ve-istanbul-radyolari-modern-cumhuriyetin-ortak-sesi/">Ankara ve İstanbul Radyoları: Modern Cumhuriyetin Ortak Sesi</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/ankara-ve-istanbul-radyolari-modern-cumhuriyetin-ortak-sesi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Milli Mücadelenin Sesi: Anadolu Ajansı</title>
		<link>https://contextdergi.com/milli-mucadelenin-sesi-anadolu-ajansi/</link>
					<comments>https://contextdergi.com/milli-mucadelenin-sesi-anadolu-ajansi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Beykent Newslab]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 05 Feb 2024 09:10:56 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Araştırma]]></category>
		<category><![CDATA[Cumhuriyet Sayısı]]></category>
		<category><![CDATA[2.Sayı]]></category>
		<category><![CDATA[Anadolu Ajansı]]></category>
		<category><![CDATA[gazete]]></category>
		<category><![CDATA[halide Edib adıvar]]></category>
		<category><![CDATA[kurumsallaşma]]></category>
		<category><![CDATA[medya]]></category>
		<category><![CDATA[milli mücadele]]></category>
		<category><![CDATA[Mustafa Kemal atatürk]]></category>
		<category><![CDATA[yunus nadi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://contextdergi.com/?p=2518</guid>

					<description><![CDATA[<p>“Değil mi, evvela kendini ve mümkünse bütün vatanı kurtaracak olan Anadolu’dur. O halde kararımızı vermiş olalım, Anadolu Ajansı...”</p>
<p><a href="https://contextdergi.com/milli-mucadelenin-sesi-anadolu-ajansi/">Milli Mücadelenin Sesi: Anadolu Ajansı</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="page" title="Page 18">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p><em>Ece Nisa Güven</em></p>
<blockquote><p><span style="font-size: 14pt;">“Değil mi, evvela kendini ve mümkünse bütün vatanı kurtaracak olan Anadolu’dur. O halde kararımızı vermiş olalım, Anadolu Ajansı&#8230;”</span></p></blockquote>
<div class="page" title="Page 18">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p>Osmanlı Devleti’nin işgal kuvvetlerinin hâkimiyeti altında olduğu dönemde Mustafa Kemal Atatürk, Samsun’a çıkarak milli mücadele hareketini başlattı. Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışıyla başlayan milli mücadele, çeşitli kongreler ve anlaşmalarla devam etti. Bu dönemde yaşanan en büyük sorunlardan biri bağımsızlık mücadelesinin ve yaşanan askeri, siyasi gelişmelerin tüm Anadolu’ya duyurulamamasıydı. Sivas Kongresi’nden hemen sonra bu soruna çözüm bulma amacıyla Mustafa Kemal’in talebi doğrultusunda 14 Eylül 1919’da İrade-i Milliye, 10 Ocak 1920’de ise Hâkimiyet-i Milliye gazeteleri yayımlanmaya başladı.</p>
<p>Gazeteler her ne kadar kurtuluş mücadelesine destek sağlasa da Anadolu’nun farklı kesimlerine yeteri kadar ulaşamıyor ve milli mücadelenin gerekliliğini iç ve dış kamuoyuna yeteri kadar anlatılamıyordu. Kurtuluş Savaşı’nı dış kamuoyuna anlatmak, milli mücadelenin haklılığını açıklayabilmek ve Türkiye’nin kazandığı siyasi, askeri başarıları gösterebilmek için oldukça önemliydi.</p>
<p>Ayrıca Ankara Hükümeti sürekli olarak İstanbul Hükümeti ve işgal kuvvetlerinin ürettiği veya finanse ettiği haberlerle mücadele etmek zorunda kalıyordu. Özellikle o yıllarda faaliyet göstermeye başlayan Türkiye Havas-Reuter Ajansı, Osmanlı’dan bütçe sağlaması ve temsilci bulundurmasına rağmen İngiltere ve Fransa tarafından yönetiliyordu. Ajansın yayın politikası ve yapılan haberlerin tümü işgal kuvvetlerinin çıkarları doğrultusundaydı. Bu haberler halkı Kurtuluş Savaşına karşı kışkırttığından ve milli mücadeleye karşı durulmasına, isyan çıkarılmasına sebep olduğundan Mustafa Kemal söz konusu ajansın faaliyetlerinden hiç memnun değildi. Bu yüzden yaşanan olayları, milli mücadelenin amacını, siyasi ve askeri zaferleri kamuoyuna olduğu gibi aktaracak bir ajansa ihtiyaç duyuluyordu.</p>
</div>
<div class="column">
<p>16 Mart 1920’de İstanbul’un resmen işgali ve Meclis-i Mebusan’ın kapanması üzerine Mustafa Kemal Atatürk, Ankara’da toplanacak meclis için seçim yapılmasını bir yazı ile bütün illere ve komutanlıklara bildirdi. Bu sırada İstanbul’da kalmanın artık mümkün olmadığını gören bazı aydınlar da milli mücadeleye katılmanın çeşitli yollarını arıyordu. Ankara’ya gitmek için yola çıkacak iki aydın, milli mücadelenin ihtiyaç duyduğu ajansın kurulmasına da olanak sağlayacaktı. Ankara’ya giden iki farklı kafilede yer alan Halide Edib Adıvar ve Yunus Nadi Abalıoğlu, 31 Mart 1920’de Geyve-Akhisar istasyonunda bir araya geldiler. Burada yaptıkları görüşmede milli mücadeleyi destekleyecek yeni bir ajans kurulması fikri Halide Edib Adıvar’dan geldi. Halide Edib, Ankara’ya gider gitmez bir ajans teşkilatı kurulması ve bu sayede haberlerin iç- dış kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirtti.</p>
<p>Yunus Nadi, anılarında ajansın isminin belirlenme hikayesini şöyle anlatıyor:</p>
<p><em>“Mart 31, sene 920. Geyve’ye muvasalatımızın (ulaşma) dördüncü günü ve üçüncü sabahıdır. Bugün Ankara’ya doğru yolumuza devam edeceğiz, çünkü beklediğimiz Halide Edib hanım kafilesi dün akşamüstü Geyve’ye geldiler. Halide Edib Hanım ile ancak Akhisar istasyonundaki bir mola sırasında ayaküstü biraz görüşebildim.</em></p>
<div class="page" title="Page 19">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p><em>Bu konuşma sırasında Halide Edib, Anadolu’nun haklı davasını bütün dünyaya anlatabilmek amacıyla ‘bir ajans teşkilatı’ kurma önerisinde bulundu.</em></p>
<p><em>-&#8230;Gider gitmez bir ajans teşkilatı kuralım, o vasıta ile dahile (iç) ve harice (dış) söyleriz.</em></p>
<div class="page" title="Page 19">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p><em>-Birinci şart hanımefendi. Sonra tabii bunun teferruatı (ayrıntı) gelir; mesela ilk merhalede (aşama) neşriyat (yayın), ki başlı başına teşkilata ihtiyaç gösterir.”</em></p>
<p><em>-Tabii sıra ile hepsi yapılır. Fakat benim fikrimce ilk iş ajans olmalıdır. Hatta isterseniz adını burada koyuverelim. Mesela Türk Ajansı, mesela Ankara Ajansı, mesela Anadolu Ajansı&#8230;</em></p>
<p><em> &#8211; Bana (Anadolu Ajansı) en iyi bir isim gibi görünüyor.</em></p>
<p><em>&#8211; Bana da öyle&#8230; Değil mi, evvela kendini ve mümkünse bütün vatanı kurtaracak olan Anadolu’dur. O halde kararımızı vermiş olalım, Anadolu Ajansı&#8230;”</em></p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-2520 size-full aligncenter" src="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi.jpg" alt="" width="831" height="605" srcset="https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi-200x146.jpg 200w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi-300x218.jpg 300w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi-400x291.jpg 400w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi-600x437.jpg 600w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi-768x559.jpg 768w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi-800x582.jpg 800w, https://contextdergi.com/wp-content/uploads/2023/12/aa-telgraf-kopyasi.jpg 831w" sizes="(max-width: 831px) 100vw, 831px" /></p>
<p style="text-align: center;"><em>Atatürk&#8217;ün bir yayın organı kurulmasına yönelik gönderdiği telgraf</em></p>
<div class="page" title="Page 19">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p>Anadolu Ajansı’nın ismi buradan gelir. Kurtuluş Savaşı’nda büyük rol oynayan ve vatanın kurtarılmasında büyük bir katkısı olan Anadolu’dan. Halide Edib ve Yunus Nadi, Ankara’ya geldiklerinde Mustafa Kemal ile görüşüp bir ajansın açılması gerektiğini gündeme getirir. Yapılan görüşmeler sonucunda Anadolu Ajansı’nın kurulmasına karar verilir. Ajans tarafından hazırlanacak bültenlerde sadece milli gelişmeler değil, dış basına dair bilgilerin alınarak haber bültenleri aracılığıyla halka ulaştırılması amaçlanır. Yayımlanacak ilk haber ve yazıların ise Mustafa Kemal tarafından kontrol edilmesine karar verilir.</p>
<p>Mustafa Kemal tarafından 8 Nisan 1920’de “müstaceldir” (aceledir) yazılı telgrafla bütün kolordu, vilayet, idare ve merkezlere Anadolu Ajansı’nın kurulacağı haberi gönderildi. Ajans bültenlerinin haber ve bilgi kaynağı olarak Heyet-i Temsiliye işaret edildi; haberin esas ve gerçek kaynağına ulaşılacağı vurgulandı. Ayrıca ajansın çıkaracağı bütün haberlerin hızlıca çoğaltılarak bütün il, ilçe, kasaba ve köylere ulaştırılması istendi.</p>
<p>Anadolu Ajansı ilk çalışmalarına Ankara Keçiören’de bulunan Ziraat Mektebi’ndeki bir odada başladı. Kurulduğu andan itibaren çok hızlı bir şekilde harekete geçen ajans, 13 Nisan 1920’den itibaren iç ve dış kamuoyundan haberleri “Anadolu Ajansı Tebligatı” adı altında yayımlamaya başladı. Anadolu Ajansı özellikle kurulduğu andan itibaren Kurtuluş Savaşı’nın yürütülmesinde ve doğru haberin aktarılmasında önemli bir kaynak oldu ve bunu bütün Anadolu’ya ulaştırmaya çalıştı.</p>
<div class="page" title="Page 19">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p>Mustafa Kemal’e göre bu kaynağın Anadolu’ya ulaştırılmasında asıl görev postane memurlarına düşüyordu. Fakat atılan bütün adımlara rağmen bültenlerin belli bölgelere ulaşmadığını öğrenen Mustafa Kemal, bütün telgrafçılara gerekli hizmeti yapmaları ve toplumu habersiz bırakmamaları talimatını verdi. Bu tepkilerin bir süre daha devam etmesinin ardından Mustafa Kemal, 18 Nisan 1920’de Anadolu Ajansı’na bir telgraf gönderdi. Gönderdiği telgrafta <em>“Anadolu Ajansı’nın bazı yerlere yayılmadığı ve gönderilmediği yolunda şikayetler alıyoruz. Anadolu’nun dışarıyla bütün ilişkisinin kesilmiş bulunduğu şu sıralarda millet fertlerinin bütün bütün habersiz kalmaması amacıyla üstlenilen bu hizmetin tüm telgrafçılarımızca da kabul ve güçlendirileceğini şüphesiz addeder ve bu konuda yapılacak bir ihmalin vatan suçu teşkil edeceğinin bilinmesini arz ederim.”</em> diyerek verilen görevi yerine getirmeyenlerin ‘vatan haini’ sayılacağını belirtti.</p>
<div class="page" title="Page 19">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p>Kurtuluş Savaşı boyunca toplumun doğruyu öğrenmesine büyük destek sağlayan Anadolu Ajansı, savaşın kazanılmasının en önemli yapı taşlarından biri oldu. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışından tam 17 gün önce, 6 Nisan 1920’de kurulan Anadolu Ajansı TBMM’nin çıkardığı ilk yasaları duyurdu, Cumhuriyet’in doğmasına ve gelişmesine birebir tanıklık etti. İlk kurulduğu andan itibaren İstanbul hükümetinin koyduğu sansürlere ve işgal kuvvetlerinin propagandalarına karşı duran Anadolu Ajansı, haber alma noktasında tek bilgi kaynağı konumuna geldi. Sürekli olarak kurtuluş savaşının gerekliliğini anlatan ajans, aynı zamanda milli mücadelenin de sesi oldu. Anadolu’nun her noktasına ulaştırılan bültenlerle halka milli mücadelenin amacını anlatmaya ve toplumu aydınlatmaya çalıştı. Çıkan bütün yasaları ilk o duyurdu, Mustafa Kemal’in halka seslendiği bütün noktalarda yine Anadolu Ajansı vardı. Cumhuriyet ilan edilirken, saltanat kaldırılırken, kadına seçme ve seçilme hakkı verilirken, kısacası Mustafa Kemal Atatürk’ün açıkladığı her devrimde bunu halka duyurma görevi Anadolu Ajansı’na aitti. Gün geçtikçe gelişen ve modernleşen Türk devletini yaptığı haberlerle hem halka hem de dış kamuoyuna aktarma görevini Anadolu Ajansı üstlendi.</p>
<div class="page" title="Page 19">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<p>1924 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan bütçe görüşmelerinde ajansın şirketleşmesi tartışıldı. Tartışmalar sırasında ‘milli ajansın, doğrudan doğruya’ devlet bütçesi ve devlet tarafından atanan memurlarla idare edilemeyeceği belirtilerek ajansın özel teşebbüse devredilmesi önerildi. Bu istek ise bizzat Mustafa Kemal tarafından ortaya atıldı. Ajans, 1 Mart 1925 yılında anonim şirket statüsü kazandı ve şirket statüsüne geçtikten sonra haber üretimini artırdı. Ajans her ne kadar şirket statüsüne geçse de tüzüğünün ilk maddesi habercilik olarak belirlendi. Anadolu Ajansı, Cumhuriyetin temellerinin atıldığı günden bugüne çalışmalarına devam ediyor.</p>
<p>&nbsp;</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<p><a href="https://contextdergi.com/milli-mucadelenin-sesi-anadolu-ajansi/">Milli Mücadelenin Sesi: Anadolu Ajansı</a> yazısı ilk önce <a href="https://contextdergi.com">Context Dergi</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://contextdergi.com/milli-mucadelenin-sesi-anadolu-ajansi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
