yaşar özer arşivleri - Context Dergi

Hangi Meslekte Nasıl Kullanılıyor? Yapay Zekâ ve Medyada İçerik Üretimi

Editör Newslab — Fri, 23 May 2025 10:02:50 +0000

Hangi Meslekte Nasıl Kullanılıyor?

Yapay Zekâ ve Medyada İçerik Üretimi

Pazarlama, gazetecilik, sosyal mecra yönetimi, senaryo yazarlığı gibi birbirinden farklı alanlarda yıllarca çalışmış uzmanlar, bu alanlarda üretken yapay zeka araçlarını nasıl kullandıklarını, bu uzmanlık dalına ve mesleğe nasıl etki edeceğini yanıtladı. Context Derginin 5. sayısı “yeni paradigma:Yapay Zeka” uzmanlar sorularımızı yanıtladı.

Yaşar Özer (Sözcü TV, Yapımcı-Editör)

Pek çok yapay zekâ aracını merak ettiğim için denedim ancak şimdiye kadar üretim sürecinde sadece ChatGPT’yi kullandım. Belgesel niteliği de taşıyan dosyalarda genelde tek başıma çalışmak durumunda kalıyorum. O yüzden ChatGPT’den sanki ekip arkadaşımmış gibi faydalanabiliyorum. Mesela toplamda on dakika sürecek bir çalışmanın metnini yazdım diyelim. Bazen üretim sürecinde bir eksik var gibi hissedebiliyor ya insan. Konuya hâkim olan biriyle fikir alışverişi yapmak yerine ChatGPT’ye danışmak mantıklı olabiliyor. Metin dili açısından özgünlüğü kaybetmemek adına destek almıyorum ancak “Sence bu metinde eksik bir bilgi var mı?” ya da “Vurgulamamız gereken başka bir detay var mı?” gibi sorulara son derece verimli cevaplar alabiliyorum. Kitaplardan ya da makalelerden faydalandığım bir çalışmada gerek duymuyor olsam da açık kaynak kullandığım zaman bir teyit aracına dönüşebiliyor. Pek çok açık kaynaktan kıyaslama yapabildiği için verimli oluyor. Nadiren de olsa belli bir dönemi görselleştirmek için kullandığım da oluyor.

İllüstrasyon: Gülnihal Akbudak

Kemal Can Kayar (Deck TV, Genel Yayın Yönetmeni)

Yapay Zekâ, kendisinden de beklendiği üzere en çok medya alanında iş üretim süreçlerini etkiledi. Kolay ve ucuza mal olabilen yapay zekâ araçları, öncesinde ancak bir profesyonelin elinden çıkabilecek seviyedeki içerikleri herhangi bir insanın yapabileceği hale getirdi. Her zaman tartışılan meseleye gelecek olursak: Yapay zekânın bu kullanımından bence biz bir avukat ya da mühendisin korktuğundan daha az korkmalıyız. Çünkü yapay zekânın yaptığı teknik üretimin, en azından şu anda yaratıcı üretimin yerini alması zor görünüyor. Dolayısıyla yapay zekâ yaratıcı üretimin önünü açarken, emeğe ya da teknik sermayeye dayalı iş akışını olumsuz etkilediğini düşünebiliriz. Yani hızlı kopyala yapıştır geç işlerden ziyade, yaratıcılık ve incelik gerektiren işler daha da önem kazanacak. Hızlı ve çok sayıda üretim yapan büyük medya şirketlerinin yerini daha niş üretim yapan firmalar alacak. Peki biz Deck TV olarak Yapay zekâ araçlarını nasıl kullanıyoruz? Temel olarak üç alanda kullanıyoruz. Bunlar; görsel tasarım, metin üretimi ve planlama. Tasarım süreçlerinde Adobe’un uygulamalarının kendi içinde sunduğu yapay zekâ desteği en çok faydalandığımız araçlardan. Örneğin Photoshop’un Genarative Fill (Üretken Dolgu) ve otomatik dekupe özelliği hızlıca kullanabileceğiniz, tasarım sürecini hızlandıran yapay zekâ araçlarından. Ayrıca Adobe’un yapay zekâ ile sıfırdan görsel üretimi için kullanıma sunduğu Firefly; özellikle web sitelerinde yer alan makale ve haberlere görsel üretmek için bulunmaz bir nimet. Photoshop’un fotoğraflarda noise azaltmaya yarayan de-noise özelliği sahada yanlış ISO gibi hatalar yüzünden yaşadığımız sorunları masada kurtarmak için büyük bir avantaj sağlıyor. Aynı şekilde Adobe’un Podcast uygulamasında sunduğu ses temizlemeye yarayan de-noise özelliği de dış gürültüleri toplayan mikrofon açıklarını kapatmak için oldukça ideal. Tabii bu özelliği kullanırken çok da abartmamak lazım, yapay zekâ olmayan sesler üretmeye de başlayabiliyor.

Metin tarafından baktığımızda ise yapay zekâ denince akla ilk gelen hiç şüphesiz ChatGPT. Burada temel nokta bir medya çalışanının saatlerini alacak işleri bota yaptırmak. Örneğin size bir basın bülteni geldi ve bir şirket tarafından yazıldığı için çok öznel ifadeler yer alıyor. “X şirketi olarak gururla yaptığımız bu proje” gibi ifadeleri yapay zekâya “Bu metni objektif bir dile çevir” diyerek hızlıca temizleyebiliriz. Ya da uzun deşifrelerdeki hataları ve cümleleri toparlamayı bota yaptırarak kendimizi bu iş yükünden kurtarabiliriz. Eğer İngilizce içerik üretiyorsanız yapay zekâ botunu çok daha verimli kullanabiliyorsunuz. İngilizce dil bilgisi kurallarına eğer Türkçe kadar hâkim değilseniz, yapay zekâ sizin için bedavaya çalışan Oxford İngilizce Edebiyat mezunu bir çalışan demektir.

Batıkan Köse (Ay Yapım, Senarist- Yazar)

Ben yapay zekâdan şöyle faydalanıyorum; onunla sohbet ediyorum. Daha çok kafamı açmaya çalışıyorum. Sherlock Holmes-Watson konuşması gibi sorular sorarak, bilmediğim şeyleri öğrenmeye çalışıyorum. Bana bilmediğim tanımadığım komedyenler önermesini istiyorum. YouTube’da takip edebileceğim, dinleyebileceğim, merak ettiğim konularla ilgili bir podcast var mı? Ona soruyorum. Bazen ondan görsel atmosferler, mekanlar, ortamlar yaratmasını isteyebiliyorum. 1800’lerde Londra’daki bir evin içini bana tarif et. Onu betimle, şunu betimle gibi görseller istiyorum. Özellikle yarattığı sahnelerden besleniyorum. Geçen mesela antik bir Yunan tiyatrosuna gökyüzünden düşen bir otobüs yaratmasını istedim. Böyle tuhaf şeyleri resmetmesini istiyorum. O resimlerden ben, bir an yakalamaya çalışıyorum. Geçen Antik Yunan’da olimpiyat meşalelerinin taşındığı, taşınırken yolun ortasında söndüğünü hayal ettim. Mesela burada bir sahne yakalamaya çalıştım. Yapay zekâya hayal ettiğim kısa filmin storyboard’unu yaptırdım. Böyle kolaylıklar sağlıyor açıkçası.

Ayrıca ben yakın gelecekte yazarları ya da yaratıcı süreci saf dışı bırakabileceğini düşünmüyorum. Ama eğer yazar zaten iyiyse, yazarlık kumaşı olan birisine yapay zekânın çok büyük desteği olacağını düşünüyorum. Mesela Pixar’ın kullandığı bir senaryo yazılımı var. Yapay zekâ destekli. Şunu hesaplamışlar; bu filmde kadın karakterlerle erkek karakterler eşit konuşuyor mu? Senaryo yazım programı, yazım aşamasında bununla ilgili geri dönüş yapıyor. Diyor ki erkek karakterleri çok konuşturdun. Hemen sana bir öneride bulunuyor. Böylece yüzde elli yüzde elli daha eşite yakın kadın-erkek diyaloğu barındırıyor senaryo. Bu açıdan yapay zekâ çok iyi çalışıyor. Ama yaratıcı üretimi tamamen saf dışı bırakabileceğini düşünmüyorum.

Bence yapay zekâ şu an yenilikten uzak, bu da tam olarak yapımcıların istediği bir şey. Yeni olanı değil kârlı olanı istiyorlar. Algoritmalar gelecekte süreci daha fazla tetikleyerek, verilerden beslenen üretim sürecini güçlendirebilir. Çünkü yapay zekâ analiz süreçlerinde çok başarılı. Kullanıcı bazında algoritmanın desteğiyle şunu kestirebiliyorlar; biz on milyon için mi bir proje yapıyoruz yoksa bir milyon tık için mi bir proje yapıyoruz? Belki bizlere istediğimiz tarzda içerikler bile sunabilir. Belki kullanıcılara göre farklı sonlanan diziler bile yapabilir.

Ayrıca yapay zekâ bizim hakkımızda neredeyse her türlü bilgiye, veriye sahip. Bizim oy verme kararımızı etkileyebilecek potansiyelde reklamları bile önümüze çıkarabiliyor. Açıkçası ben yapay zekâ uygulamalarının yakında kişiye özel içerikler sunacağını düşünüyorum. Çünkü artık her şeyi yapabiliyorlar.

Zihni Başsaray (Naysworks, Yaratıcı Departman Sorumlusu)

Bir dostum şöyle bir anısını paylaşmıştı; tanıdığı bir gençten, Amerika’daki meşhur üniversitelerden birine kabul için “diversity” konulu bir makale istemişler. O da bir sayfa boyunca aşure tarifi yazmış ve bu makaleyle üniversiteden kabul almış.

Yaratıcılık bence budur. Bin yıllık aşurenin tarifini öyle anlatırsınız ki “diversity” denen yeni nesil kavramı eksiksiz, gediksiz ve son derece estetik biçimde anlatırsınız.

Bugünkü işleviyle yapay zekâ size diversity hakkında sonsuz bilgi verebilir, örnekleri önünüze serebilir ve binlerce referansı tarayarak sizin adınıza mümkün olan her dilde makale yazabilir.

Keza yine bugünkü işleviyle yapay zekâ size aşurenin tarihinden tarifine dilediğiniz türde metni yazıp teslim edebilir. Hatta uzay boşluğunda süzülen ve üzerinde nohut tanelerinden gülücükler bulunan bir aşure görseli de üretebilir.

Ancak yapay zekâ “Diversity gibi tumturaklı bir konuyu aşure tatlısı üzerinden anlatabilir miyim?” sorusunu soracak cesareti, ilhamı ve aklı insana vermez. Yapay zekâ bize cevaplar verir. Oysa bence yaratıcılık denen meret kahir ekseriyetle aklımıza ilişen çoğu zaman densiz, tuhaf ve hatta zaman zaman saçma görünen sorularla alâkalıdır.

Ben de kendi işimde yapay zekâyı cevaplar bulmak için kullanıyorum. Bu benim işimin az bir kısmını çok kolaylaştırıyor. Ancak soruların peşinden hala kendi duygu ve aklımla koşmayı tercih ediyorum. Çünkü bence insanın nev-i şahsına münhasır kimlik ve belleği en çok “akla gelen sorularla” kendini gösterip onu farklılaştırıyor.

İllüstrasyon: Gülnihal Akbudak

Hangi Meslekte Nasıl Kullanılıyor? Yapay Zekâ ve Medyada İçerik Üretimi yazısı ilk önce Context Dergi üzerinde ortaya çıktı.

Yaşar Özer: Kaliteli İçerik “Ben Buradayım” Demeye Devam Ediyor

Beykent Newslab — Tue, 02 Jan 2024 09:25:45 +0000

Esra Metin, Cansu Dömen, Sena Yücetepe, Cevahir Beyza Şentürk

12 yıldır medyada çalışan, Yaşar Özer önemli televizyon kanalları ve gazetelerde hem reklam hem haber içerikleri üretmiş işin hem dijital hem de konvansiyonel tarafında bulunmuş bir gazeteci. Mesleğin dünü, bugünü ve geleceğini konuştuk.

Biraz kendinizden bahseder misiniz? Yaşar Özer kimdir? Dün neler yaptı, bugün neler yapıyor, yarın neler yapacak?

İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi gazetecilik bölümü mezunuyum. 12 yıldır medya sektöründe çalışıyorum, gazeteciyim. Üniversitenin birinci sınıfından beri ulusal medyadayım. İlk beş yıl star.com.tr’de gündem ve dış
haber editörlüğü yaptım. Daha sonra iki yıl Deniz Ticareti Dergisi’nin editörü olarak çalıştım. Deniz haberciliği benim için farklı ve güzel bir deneyimdi. Ardından sozcu. com.tr’de çalışmaya başladım. Beş buçuk yıldır Sözcü’de reklam metinleri yazıyorum ek olarak video içerik ve haber üretiyorum. Şu an bir televizyon hazırlığımız var. Bir aksilik olmazsa orada devam edeceğim.

Yazmaya olan ilginiz ne zaman ve nasıl ortaya çıktı?

Beni mesleğe çeken şey en başta okumayı sevmemdi. Sonrasında yazmayı da sevdim. Süreç içinde gelişip devam etti. Lisedeyken şiir yazarak başladım. Şiirle olan ilişkim uzun soluklu olmasa da kelimeleri seven birine dönüşmemi sağladı. Bir yerden başlıyorsunuz işte. Kitapları sevmek, herhangi bir konuda araştırma yapmayı sevmek, bir şeyler anlatmayı sevmek, bunlar gazeteciliği de sevmeme neden oldu.

Kurallardan ziyade “önce hikâye”

İçeriğin etkili olabilmesi için olmazsa olmaz dediğini şeyler nelerdir?

Bu açıkçası değişen ve gelişen bir şey. Son 10-15 yıla bakarsanız dijitalleşmenin etkisiyle her şey çok iç içe geçti. Ben 2010 yılında çalışmaya başladığımda daha çok haberin ne kadar okunduğu yani kaç tık aldığı önemliydi. Bugün geldiğimiz noktada ise içeriğin zengin olması eskiye nazaran daha çok önemsenmek durumunda. Arama motoru optimizasyonları gelişti, kaliteli içerik beklentisi arttı. Örneğin okuyucunun bir haberin içinde ne kadar süre geçirdiği her zamankinden daha önemli. Bir haber çok tıklanıyor ama okuyucu o haberin içinde ortalama on saniye kalıyorsa bence bunun bir kıymeti yok. Çünkü belli ki tık tuzağı ile bir şekilde habere çekilmiş, ürettiğiniz içerik de okunmaya değer değil. Bu yüzden böyle şeyler daha çok önemseniyor.

“Long-form journalism” dediğimiz şey, internet gazeteciliğinin ilk zamanlarına kıyasla daha önemli ve önemsenen bir noktaya geldi. Bu benim açımdan anlamlı bir şey. “Multimedia journalism” de özellikle son yıllarda ilerleme kaydetti. Haberde hikâye anlatıcılığını önemseyen biri olarak benim açımdan güzel gelişmeler bunlar. Tabii insan Türkiye’de daha fazla kaliteli örnek olsun istiyor ama maalesef bu konuda bence yetersiz kalınıyor. Kurallardan ziyade “önce hikâye” diyorum ben. Çünkü etkili olabilmenin kuralları formata ya da döneme göre değişebilir ama iyi hikâyenin etkisi sabittir.

Gazeteci olarak zaten mesleki anlamda önceliğiniz para değildir. Çünkü öyle olsa bu mesleği seçmezsiniz. Ama herkesin belli bir miktarda kazanmaya ve hayatta kalmaya ihtiyacı var. Bir gazetecinin kendi işinin patronu olmasını anlamlı buluyorum.

İşinizin sizin için avantajlı ve dezavantajlı yönleri nelerdir?

Türkiye’de gazetecilik yapmak istiyorsanız çok şeyi göze almanız gerekiyor. İşin siyasi ve tehlikeli kısımlarını bir tarafa bırakır ve ekonomik anlamda bakarsak, hayatta kalabilmek için başka özelliklerinizin de olması lazım. Çünkü çok kaygan bir zemin var. Birçok insan mesleğine tutkuyla bağlı fakat bugün geldiğimiz noktada hep bir B planınızın olması gerekiyor. Gazetecilik yapmak için uygun zemin bulamadığınız zamanlarda yazarak ya da içerik üreterek para kazanabilmelisiniz. Mesela ben reklam metinleri de yazmaya başladım. Başlangıçta sadece metin odaklı çalışırken kurgu ve montaj öğrendim. Bir video haberin araştırmasını, röportajlarını, sunumunu ve seslendirmesini yapmak dışında mecbur kaldığımda kurgusunu da yapabiliyorum. Bu anlamda çok yönlü olmanın kıymetli bir şey olduğunu düşünüyorum. Avantajlı olma açısından bakarsak çok sevebileceğiniz ve keyif alabileceğiniz bir meslek olduğunu söyleyebilirim. Dezavantajları ise ekonomik anlamda hayatta kalmaya çalışırken bir taraftan da mesleğinizi hakkıyla yapabilmek için mücadele etmeniz gerekiyor.

Çünkü günümüz koşullarında gazetecilik mesleğinin hakkını verebilmek kolay değil.

Artık her olayın görünür olması mümkün ve doğal olarak haber değeri olan şeylerin sayısı artıyor, diğer yandan da haber kaynakları çoğaldı, gazetecilik bu durumdan nasıl etkileniyor?

Hem olumlu hem de olumsuz etkilerine şahit oluyoruz tabii ki. Ben genel anlamda iyi tarafından bakmayı tercih eden biriyim. Nevşin Mengü ve Cüneyt Özdemir gibi gazeteciler ana akımdan gelmiş olsalar da bu durum onlara bambaşka alanlar açtı mesela. Tabii ki büyük emek ve istikrar var ama hiçbir patrona bağlı kalmadan kendi işlerinin patronu olabildiler. Eskiden bu çok zor bir şeydi. Bugün bir gazeteci herhangi bir medya kurumundan kazanabileceğinden daha fazlasını kendi YouTube kanalından yayın yaparak kazanabiliyor.

Gazeteci olarak zaten mesleki anlamda önceliğiniz para değildir. Çünkü öyle olsa bu mesleği seçmezsiniz. Ama herkesin belli bir miktarda kazanmaya ve hayatta kalmaya ihtiyacı var. Bir gazetecinin kendi işinin patronu olmasını anlamlı buluyorum. Türkiye’de mevcut koşullara baktığımızda ürettiğiniz içeriğin tüm sorumluluğunun sizde olması çok kıymetli bir şey. Bazen ben de Instagram hesabımda haber içeriği olan reels videoları hazırlıyorum. Ticari bir beklentim yok ama bin takipçili bir hesapla 65 bin kişiye ulaşabiliyorsunuz. Bunu değerli buluyorum. Şu an kendi kurumumda sadece reklam metinleri yazdığım bir dönem geçirdiğim için sosyal medyada hazırladığım videolar multimedya haberciliğine dair kaslarımı çalıştırıyor. Eskiden insanlara ulaşmak için kimsenin böyle bir imkânı yoktu.

Kaliteli içerik “ben buradayım” demeye bir şekilde devam ediyor.

Türkiye’deki mevcut medya yapılanmasına baktığımızda da ayrıca anlamlı buluyorum durumu. Bugün iktidarların oyununu bozabilecek güç, ana akımdan ziyade sosyal medyaya geçmiş gibi görünüyor. Bu da çok kıymetli. Çok fazla handikabı da var tabii. Bilginin teyit edilmemesi, yalan yanlış bilgilerin çok hızlı dolaşıma girmesi gibi.

Bunun için de refleksler gelişiyor ama… teyit.org gibi bir mekanizma hayata geçebiliyor. Bugün vatandaşlar medya kurumlarından ziyade sevdikleri ve güvendikleri gazetecileri dinlemeyi tercih ediyorlar. Ya da Teyit gibi organizasyonlar yepyeni bir alanda güvene dayalı bir yapı kuruyor. Kısacası kaliteli içerik “ben buradayım” demeye bir şekilde devam ediyor. Kısa vadede olmasa bile uzun vadede bu böyle.

Kendinizi bu alanda geliştirmek için neler yaptınız? Kendini bu alanda geliştirmek isteyenlere tavsiyeleriniz neler olurdur?

Ben çok okumaya ve dil öğrenmeye yönelmiştim. Bugün baktığımızda mesleğin taleplerinin giderek arttığını söyleyebiliriz. Mezun sayısı da çok, her geçen sene iş bulmak daha da zorlaşıyor. Ben en başta iyi bir okuyucuydum. Kazandığım üniversitede zorunlu olmayan İngilizce hazırlık eğitimi vardı. Onu almayı tercih etmiştim. Orada belli bir aşama kaydettim. Bu anlamda hâlâ yeterli düzeyde değil bence.

Beş yıl kadar önce haberin yanı sıra reklam da yazmaya başladım. Bu anlamda da kendimi geliştirdim çünkü burası Türkiye. Bir B planım olmak zorundaydı. Biraz da denk geldi bu pozisyon ama bunu görüp sorumluluk aldım. Bugün “native advertising” metinleri de hazırlayan, bu içeriklerin fikrini oluşturup baştan sona süreci yönetebiliyorum. Bu sayede habercilik alanı dışında da içerik üretebilirim. Reklam ajanslarında reklam metinleri yazabilirim. Çünkü beş yıl bu alanda tecrübem oldu, kendime başka bir kanal açtım ve bu benim için önemliydi. Bunun dışında diksiyon eğitimi aldım, bir dönem temel oyunculuk eğitimi de aldım. Dört aylık bir eğitimdi. Bunu kamera karşısında kendimi daha rahat ifade edebilmek için yaptım. Çünkü mesele sadece diksiyonla bitmiyor. Kendinizi hazırlarsanız önünüze hazır olduğunuz bir seçenek geldiğinde önünüz daha açık olur. Bir yerde bir video, bir metin, bir haber seslendirilecekse ve sizin sesiniz, diksiyonunuz buna yatkınsa o işi siz yaparsınız. Oradan yeni bir kapı açılabilir.

Kendinize katacağınız böyle bir artı değerin Türkiye’de ne kadar karşılığı var?

Kısacası yaptığım şeyler bunlar, birçoğu da yolda oldu. Mesela bir gazetecinin kendini diri tutması, sürekli olarak gelişmelere ve mesleğe dair algılarının açık olması gerekiyor. Benim para biriktirip yıllık izninde Amerika’daki bir gazetecilik programına katılan gazeteci arkadaşım var. Böyle gazeteciler var bu ülkede. Oradaki yerel medya kuruluşlarını gezip yepyeni deneyimler edinmiş ve bu iş orada nasıl yapılıyor diye incelemişti. Kısacasını bu değişimin ve gelişimin sonu yok. Bu yönde bakarak hareket etmek insana ciddi bir artı değer katıyor. “Kendinize katacağınız böyle bir artı değerin Türkiye’de ne kadar karşılığı var?” diye sorarsanız orası da başka bir tartışma konusu tabii. (gülerek) Ama olsun. Siz hazır olun, her emeğin bir karşılığı vardır.

Yaşar Özer: Kaliteli İçerik “Ben Buradayım” Demeye Devam Ediyor yazısı ilk önce Context Dergi üzerinde ortaya çıktı.