Geleneksel yöntemlerle haber peşinde koşarken “kapı-kapı” dolaşmak her zaman değerlidir. Ancak günümüzde, güncel bilgiyi ararken ve habere dönüştürülebilecek bilginin peşinde koşarken tek seçeneğimiz bu olmayabilir.

Savaşın Gölgesinde Kalan Filmler

1940’lar başladığında animasyonlar altın çağını yaşıyordu. Pamuk Prenses’in macerası öyle bir heyecan uyandırmıştı ki hiç hız kesmeden Pinokyo ve Fantasia’nın yapımına başlandı. Ancak bu filmlerin önünü hiç de hesapta olmayan bir gelişme kesti: II. Dünya Savaşı.

Önce büyük istek sunulur daha sonra küçük isteklerle süreç devam ettirilir

Kapıyı aralama tekniği, pazarlamacıların kullanmaktan çekinmediği bir diğer tekniktir. Önce küçük ricalar ile başlayan iletişim sürecinin devamında büyük ricalar ikna edilmek istenilen kitleye sunulur.

İlk küçük isteği kabul eden bireyin, daha sonra gelen büyük isteklere hayır diyememesinin sebebi tutarlılık ve benlik algısından dolayıdır. Kısaca, ilk başta söylediğimiz evet kelimesine sadık kalmak isteriz. Kapıyı kapama tekniği ise tam tersidir. İkna eden önce büyük isteğini sunar ve daha sonrasında küçük istek ile süreci devam ettirir. Bu tekniği ilk duyduğumuzda nasıl ve neden çalışıyor diye sorgulayabiliriz.

Şöyle ki bu tekniğin çalışmasının nedenlerinden biri zıtlık etkisi, algıda karşıtlık. İkna edenin sunduğu ilk istek aslında ulaşmak istediği hedefi değildir. İkna edilmesi istenilen bireyin küçük isteği kabul etmesi beklenir. Reklamlarda kullanılması zor bir ikna tekniği olarak aktarılabilir. Bu tekniğe örnek vermek istersek, herkesin başına gelmiş olması muhtemel bir durumdan bahsedebiliriz.

Mesela yolda sizi çeviren bir satış görevlisinin aylık abonelik teklifine hayır cevabını verdiniz. Daha sonra sizi bırakmadı ve daha küçük bir ricada bulundu. Bu sefer de hayır cevabını vermenin size uygun olamayacağını düşünmeniz çok normal. Böyle hissetmenizin nedenlerinden biri de karşınızdaki görevlinin teklifini küçültmesiyle kendinden ödün vermesini belirginleştirmesinden dolayıdır. Satış görevlisi kendinden ödün vermişken sizin de kendinizden ödün vermenizi bekler. Ve evet cevabını verirsiniz. Yolda karşınıza çıkan satış görevlilerine hayır diyemiyorsanız kendinizi eleştirmenize hiç gerek yok.

Artık uyguladıkları tekniği biliyorsunuz.

Cahide’nin yola çıkış hikayesi ve şu an bulunduğu nokta nedir?

B.K: Cahide’nin ilk yola çıkışı klasik bir menü ve yemekti. Bir de Avrupa’da olan drag queen konsepti ile drag queenlerin tek başına performanslarını sergileyebileceği bir mekân olarak başladı. Önceki mekanlarımızda şu anki gibi büyük sahneler yoktu. 25-30 dansçının olduğunu ve şu anda Cahide Palazzo’da 700-800 kişinin yemek yediğini düşünürsek, Cahide 20 yıl içerisinde çok fazla değişikliğe ve gelişime uğradı. Onun dışında burada çok büyük ve güçlü bir kadro çalışmaktadır. Cahide, bundan üç yıl önce ilk defa tatile çıktı ve Alaçatı’ya gitti. Maçka’da bir mekânımız vardı. Onun dışında Cahide Kabare, Sayfiye, Müzikal ve Harikalar Diyarı gibi konseptler de eklendi. Harikalar diyarından esinlendiğimiz için kapısında yedi metre dev bir tavşan, iskambil kağıdından askerler, içeriye girdiğinizde DJ kabininden fırlayan bir ejderha, beş metrelik atlı karıncalar gibi dekorasyonlar vardı. O kadar güzel dekore edilmişti ki gündüzleri insanlar çocuklarını getirip gezdiriyorlardı lunapark diye. Böyle güzel konseptlerle kendine bir yer edindi. Yönetim kadrosu dünyayı ve trendleri çok güzel takip edip, üstlerine muhakkak bir şeyler ilave ederek, onları Cahide’ye özel bir konsept haline getirdi. Bunlar için özel çekimler yapıyoruz, green screen koyuyoruz. O özel çekimler video haline getiriliyor. Şovun hikayesi yazılıyor. Arkada terzihanemiz var, üç tane terzimiz kostümleri dikiyor, o kostümler şovculara uyarlanıyor. Videonun montajı yapılıp, üstüne müzikle eşleştirilip, arkada hikâyeyi dev ekranda seyrediyorsunuz. Önünde de dansçılar oluyor. Bir şov 12 dakika, bu sürede yedi tane farklı perde, uygun bir sürü kostüm ve şovcular barındırıyor.

Cahide’de konsept dediğimizde aklımıza ne gelmeli ve bizi Cahide’de ne bekliyor?

B.K: En önemlileri; Cahide’nin kına geceleri ve bekarlığa vedaları organizasyonları. Aslında bir espriyle başladı. Her zaman gelen, sevdiğimiz bir kadın misafirimiz “Ya benim arkadaşım evleniyor, ona da kına yakalım. Hadi o zaman bir kına tepsisi, bir tütü etek yaparız. İşte drag queenler kınayı masaya getirir. Yüksek yüksek tepeler çalarız.” derken bu inanılmaz popüler bir hikâyeye dönüştü. Gazetelerde rekor sayı olarak yazılan, 38 gelinin aynı anda kına gecesini, bekarlığa vedasını kutladığı konsepte dönüştü. Cahide aynı zamanda kadın dostu bir mekân olarak çok anıldı. Doğum günlerinin, özel günlerin, bekarlığa vedaların ve kına gecelerinin kutlandığı bir mekân haline geldi. İstanbul’da gece hayatına, insanların mekan içinde bekarlığa veda kutlamaları yaptığı konseptini kattı ve bu büyük bir akıma dönüştü.

Mekânda 500 tane kadının eğlendiğini, hatta içeride hiç erkek misafirin olmadığını gördüğüm gecelerim var. Daha sonra konsept devamlı üstüne bir şeyler koya koya büyüyordu. Herkese sabahlık yaptık, gelinlik giydirdik, bekarlığa vedalara gogo boylar çıkardık. Gogo boylar damat olarak sahneye çıkıp, daha sonra üstlerindeki takımları çıkartıp mayoları ile dans ediyorlardı. Önceden canlı müzikler haftada bir gece olurken şimdi dört beş gün canlı müziklerin olduğu, haftada iki gün Cahide şovların olduğu konsepte dönüştü. Cahide şovların olduğu gecelerde en az 8-9 tane Cahide performansı sergilenmektedir. 14 metrelik büyük led ekranda Cahide’nin özel çekilmiş şovlarının görüntüleri sergilenmektedir. Akrobatlar, kumaş dansı yapanlar, çember dansı yapanlar. Tam bir kabare restorandır. Bunlardan sonra sahnede MC size takılır.

Öncelikle biraz kendinizden bahseder misiniz? Kaç yıldır editörlük yapıyorsunuz editör olmaya nasıl karar verdiniz?

Emre Bayın: 2014’ten beri İletişim Yayınları’nda çalışıyorum. Yayınevine gelen edebiyat dosyalarına bakıyorum. Aslında şöyle karar verdim diye anlatacağım net bir an yok. Üniversitede kendi tercihimle edebiyat okudum, ondan önce de kitaplarla aram hep iyiydi. Yani kitap okumak bir hobi olmanın ötesindeydi. Böyle olunca, severek ve isteyerek yapabileceğim en güzel iş de bu olabilirdi.

Editörlüğü bize biraz anlatır mısınız bir editör ne yapar görevleri nelerdir, bir editör nasıl olmalıdır?

E.B: Yayınevlerine incelenmesi için belli dosyalar geliyor. Bir editör gelen bu dosyaları inceleyen, yayın kuruluyla birlikte bu dosyanın yayımlanıp yayımlanmayacağına karar veren, dosya üzerinde çalışan ve onu kitap haline getiren kişidir. Çeviriyse çevirinin doğruluğunu kontrol etmek, kurguysa kurgunun zaman, mekan, karakter tutarlılığını kontrol etmek bir editörün görevidir.

Çeviri kontrolünden bahseder misiniz? Bir kitap nasıl çevriliyor, Türkçeye çevirirken tam karşılığı olmayan kelimelerde ne yapılıyor?

E.B: Çeviri kontrolü ekranın bir tarafına metnin orijinal halini diğer tarafına çevirmenden gelen metni koyup ikisini karşılaştırarak yapılıyor. Burada baktığımız şey kelimeleri yerlerine birebir aynı şekilde koymuş mu diye kontrol etmek değil, o metni gerçekten eksiksiz bir şekilde Türkçeye aktarabilmiş mi, Türkçe dil kurallarına uygun mu bunu kontrol etmek.

Dosya nedir, doğru bir dosyanın içeriğinde neler olmalıdır? Bize iyi dosya ile kötü dosyayı karşılaştırabilir misiniz?

E.B: Dosya, yazarın metninin, yani “yazdıklarının” ta kendisidir. Bu metin word vb. programlar aracılığıyla bilgisayarda yazılmış olabileceği gibi, doğrudan kağıda aktarılmış da olabilir. Aslında iyi dosya gerçekten her şeyi tamamlanmış, bitmiş ve dizilmiş dosyadır. Kötü dosya ise sinopsis olarak gelen ya da tam olarak sonlanmamış dosyadır. Eğer tamamlanmamış bir dosya gönderiliyorsa biz bu dosyayı incelemiyoruz. Çünkü başı ve sonu tam anlamıyla belli olmayan bir dosya hakkında karar verilmesi çok mümkün değil.

Bir dosyanın incelenmesi ne kadar sürüyor?

E.B: Dosya yoğunluğuna göre bu süre değişebiliyor ama en az üç ay en fazla altı ay olacak şekilde mutlaka olumlu veya olumsuz geri bildirimde bulunuyoruz. Olumsuz dönüşlerimizde de detaylı bir şekilde dosyada ne gibi eksikler olduğunu ve neden kabul etmediğimizi açıklıyoruz. Deneme, kişisel gelişim ve şiir kitaplarını basmadığımız için de bu konulardaki dosyalar bize tamamlanmış şekilde gönderilse bile kabul etmiyoruz. Bu tamamen yayıneviyle ilgili bir durum.

Hegarty, kurduğu ajansın ilk müşterilerinden birisi olan Levi Strauss’a yeni çıkacak olan siyah denim pantolon için bir poster hazırlıyor, koyunlardan oluşan bu afişte bir şey eksik tabii ki, siyah denim pantolon. Afişte, siyah kot pantolon görmeyi umut eden Strauss bu fikre ilk başta ısınamıyor. Hegarty “Herkes kot pantolonun ne olduğunu bilir, biz onlara siyah kotun piyasaya çıktığını anlatmalıydık.” diyerek, poster tasarımında siyah kotu ne tür insanların giyeceğini vurgulamak için tasarladıklarını açıklıyor.

Müşteri en sonunda kabullenip posteri çıkartıyor. “Yaratıcılık: Kuralları Boşverin” kitabında bu kampanyaya değinen Hegarty, bu siyah koyunun hem kimlikleri hem de felsefeleri haline geldiğinden bahsediyor.

Bu reklam o kadar başarılı oluyor ki Levi’s, John Hegarty’e normal boyutlarda siyah bir koyun heykeli hediye ediyor. Hatta bu siyah koyun Bartle Bogle Hegarty ajansının logosu olarak kullanılıyor.

“Her düşüncemle aynı fikirde olmayın” ve “Beş dakika sonrasını bile düşünmeyin” diyen John Hegarty, reklamcılık sektöründe yer edinmek isteyen herkesin mutlaka fikir sahibi olması gereken bir isim olarak karşımıza çıkıyor.

“Bırakın bu bienal de kompost olsun”